ተንደርበርድ ከኢንጂሜይል እና ከጂፒጂ ጋር - አስተማማኝ የኢሜይል አግልግሎት

የርዕስ ማውጫ

...Loading Table of Contents...

    አጭር መግለጫ፦

    ሞዚላ ተንደርበርድ (Mozilla Thunderbird) በነጻ የሚገኝ፣ መሠረታዊ አሠራሩ በግልጽ የሚገኝ፣ ኢሜይሎችን ለመቀበል፣ ለመላክ እና ለማጠራቀም የሚረዳ አገልግሎት ነው። በአንድ ፕሮግራም ውስጥ በርካታ የኢሜይል አካውንቶችን መጠቀምና ማስተዳደር እንችላለን። ኢንጂሜይል (Enigmail) እና ጂ[ኤንዩ]ፒጂ (GnuPG) የኢሜይል ግንኙነቶቻችንን ምሥጢራዊነትና ደኅንነት የምናስጠብቅበት የማረጋገጭ (authentication)፣ የዲጂታል ፊርማ (digital signing) እና ኢንክሪፕሽን አገልግሎት ይሰጡናል።

    ዋና ገጾች (Homepage)

    ኮምፒውተራችን ምን ያስፈልገዋል?

    • በሁሉም የዊንዶውስ አይነቴዎች ይሠራል

    በዚህ መመሪያ ጥቅም ላይ የዋለው አይነቴ (Version) - Thunderbird 3.1.5 - Enigmail 1.1.2 - GNU Privacy Guard (GnuPG) 2.0.4

    ለመጠቀም የሚያስፈልግ ፈቃድ/ላይሰንስ - አገልግሎቱ በነጻ የሚገኝ እና ምንጩም (Open-Source) በግልጽ የሚገኝ ሶፍትዌር

    አስፈላጊ ንባብ፦ - የኢንተርኔት ደኅንነት መጽሐፍ ምእራፍ [7. የኢንተርኔት ግንኙነታችንን በምሥጢር መያዝ ይቻላል? እንዴት?] (/am/chapter-7)

    ይህን መሣሪያ መጠቀም ለመጀመር የሚፈጀው ጊዜ - 40 ደቂቃ

    ከእነዚህ መሣሪያዎች ምን ጥቅም እናገኛለን? - በአንድ ፕሮግራም ውስጥ የተለያዩ የኢሜይል አካውንቶችን መክፈትና መጠቀም መቻል - የኢንተርኔት ግንኙነት ካቆምንም በኋላ መልእክቶችን ማንበብና መጻፍ መቻል - ኢሜይላችንን ምሥጢራዊነት ለመጠበቅ በአደባባይ ቁልፍ (public key) ኢንክሪፕት ማድረግ መቻል

    ከጂኤንዩ ሊኑክስ፣ ከማክ እና ሌሎችም ከማይክሮሶፍት ዊንዶውስ ጋራ የሚሠሩ ፕሮግራሞች

    የሞዚላ ተንደርበርድ ኢሜይል ለጂኤንዩ ሊኑክስለማክለማይክሮሶፍት ዊንዶውስ ለሌሎችም ተስማሚ እንዲሆን ተደርጎ የተሠራ ነው። የዲጂታል ደኅንነትን ከመጠበቅ አንጻር ሲታይ ብዙ የኢሜይል አካውንቶችን መጠቀምና ማስተዳደር ውስብስብ ስራ ነው። ስለዚህም ሞዚላ ተንደርበርድን እንድንጠቀም በጥብቅ እንመከራለን። ተንደርበርድ የሚያስገኘው የደኀንነት ጥበቃ ጠቀሜታ ማይክሮሶፍት አውትሉክን (Microsoft Outlook) ከመሳሰሉ በግዢ የሚገኙና ተመሳሳይ አገልግሎት ከሚሰጡ ፕሮግራሞች የሚመረጥ ያደርገዋል። የሞዚላ ተንደርበርድ የተለየ ፕሮግራም ለመጠቀም ለሚመርጡ የሚከተሉትን በነጻ የሚገኙና ምንጫውም የሚታወቁ አማራጭ ፕሮግራሞች እንዲጠቀሙ ይመከራሉ፤

    • Claws Mailለጂኤንዩ ሊኑክስ እና ማይክሮሶፍት ዊንዶውስ የተዘጋጀ
    • Sylpheedለጂኤንዩ ሊኑክስለማክ እና ማይክሮሶፍት ዊንዶውስ የተዘጋጀ
    • Alpineለጂኤንዩ ሊኑክስለማክ እና ማይክሮሶፍት ዊንዶውስ የተዘጋጀ

    የተንደርበርድ፣ ኢንጂሜይል እና ጂፒጂ አጫጫን

    • የአጠቃቀም መመሪያውን አጭር መግቢያ ማንበብ።*

    • በዚህ ሳጥን ግርጌ የሚታየውን የተንደርበርድ (Thunderbird) ምልክት በመንካት ፕሮግራሙን የምንጭንበትን ይህንን www.mozilla.com/thunderbird ድረ ገጽ መክፈት።

    • Free Download የሚለውን መስፈንጠሪያ/ሊንክ በመንካት/ክሊክ የመጫኛ ፋይሉን በመረጥነው ቦታ ማኖር (Save)፣ ፋይሉን ካኖርንበት ቦታ ፈልገን በማግኘት በእጥፍ ንኬት መክፈት*

    • በዚህ ሳጥን ግርጌ የሚታየውን የኢንጂሜይል (Enigmail) ምልክት በመንካት ፕሮግራሙን የምንጭንበትን ይህንን www.enigmail.mozdev.org/download ድረ ገጽ መክፈት።

    • ownload v1.1.2 for Thunderbird 3.1 የሚለውን መስፈንጠሪያ/ሊንክ/መያያዣ በቀኝ-ንኬት መክፈት፣ ቅጥያውን/አድ-ኦን (add-on) በዴስክቶፕ ላይ ማኖር

    • ከታች የሚታየውን የጂኤንዩፒጂ (GnuPG) (በአጭሩ ጂፒጂ) ምልክት በመንካት ፕሮግራሙን የምንጭንበትን ይህንን www.gnupg.org/download ድረ ገጽ መክፈት።

    • Binaries በሚለው ክፍል ወደግርጌ በመሔድ GnuPG 1.4 compiled for Microsoft Windows FTP የሚለውን መንካት፤ ማጫኛውን ፋይልም ማኖር (save)

    • በዚህ የተንደርበርድ መመሪያ ክፍል 4.1 በመሔድ ኢንጂሜይልን (Enigmail) እና ጂፒጂን (GnuPG) መጫን መጀመር

    • ፕሮግራሞቹን በትክክል ጭንን ከጨረስን በኋላ የመጫኛ ፋይሎቹን እና ቅጥያዎቹን (add-ons) ከኮምፒውተራችን ልናጠፋቸው (delete) እንችላለን።

    ተንደርበርድ (Thunderbird)ኢንጂሜይል (Enigmail) እና ጂፒጂGnuPG

    1.1 ይህን መሣሪያ መጠቀም ከመጀመራችን በፊት ልናውቃቸው የሚገቡ ነገሮች

    ሞዚላ ተንደርበርድ (Mozilla Thunderbird) የተለያዩ ምንጮችን መክፈት የሚችል (cross-platform) በነጻ የሚገኝ፣ መሠረታዊ አሠራሩ/ምንጩ ግልጽ የሆነ (open source)፣ ኢሜይሎችን ለመቀበል፣ ለመላክ እና ለማጠራቀም የሚረዳ የኢሜይል አገልግሎት (email client) ነው። የኢሜይል አገልግሎት (email client) ያለ ኢንተርኔት ማሰሻ (Internet browser) የኢሜይል መልእክቶችን ለመክፈትና ለማስተዳደር የሚያስችል የኮምፒውተር አፕሊኬሽን ነው። በአንድ ፕሮግራም የተለያዩ የኢሜይል አካውንቶችን ማስተዳደር እንችላለን። ተንደርበርድን ለመጠቀም በቅድሚያ የኢሜይል አካውንት/አድራሻ ሊኖረን ይገባል። ከፈለግን አሁኑኑ የጂሜይል (Gmail) ወይም ራይዝአፕ (RiseUp) መፍጠር እንችላለን።

    ኢንጂሜይል (Enigmail) በተንደርበርድ የተዘጋጀ ቅጥያ (add-on) ነው። በጂኤንዩ ፕራይቬሲ ጋርድ (GNU Privacy Guard) (ጂኤንዩፒጂ (GnuPG)) የሚሰጡ የማረጋገጫ (authentication) እና የኢንክሪፕሽን አገልግሎቶች ተጠቃሚ እንድንሆን ያስችለናል።

    ጂኤንዩፒጂ (GnuPG) በአደባባይ ቁልፍ (public key) ኢንክሪፕት ማድረጊያ ፕሮግራም ነው። ፕሮግራሙ ቁልፉን እንድንፈጥር፣ መልእክቶች ኢንክሪፕት እና ዲክሪፕት የሚደረጉባቸውን ቁልፎች በሚገባ እንድንጠቀምባቸው፣ የኢሜይል ግንኑኘቶቻችን ምሥጢራዊና ደኅነነታቸው የተጠበቀ እንዲሆን ይረዳል። በዚህ ምእራፍ ወደፊት እንደሚቀርበው ኢንጂሜይል (Enigmail) እንዲሰራ ጂኤንዩፒጂ (GnuPG) መጫን ይኖርበታል።

    የተንደርበርድ አጫጫን

    በዚህ ክፍል የሚዳሰሱ ርእሰ ጉዳዮች

    2.0 የተንደርበርድ አጫጫን

    ተንደርበርድን መጫን ቀላልና በአጭር ጊዜ ሊጠናቀቅ የሚችል ነው። ተንደርበርድን ለመጫን የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል ይገባል።

    ደረጃ 1፦ ይህንን ምልክት በእጥፍ ንኬት ስንከፍተው Open File - Security Warning የሚሰው ሳጥን ይመጣል። ከዚያም የሚለውን ማዘዣ በመንካት/ክሊክ በስእሉ የሚታየውን ገጽ ሥራ ማስጀመር፤

    ስእል 1፤ Extracting የሚባለው የሒደት ማሳያ

    የተንደርበርድ ፋይሎች ተሰብስበው (extracting) ካለቁ በኋላ Welcome to the Mozilla Thunderbird Setup Wizard መስኮት ይከፈታል።

    ደረጃ 2፦ ወደ ቀጣዩ ደረጃ ለመሔድ ይህንን ምልክት በመንካት/ክሊክ Mozilla Thunderbird - Setup Type የተባለው መስኮት ይከፈታል።

    Step 3፦ መደበኛውን የፕሮግራሙን የአሠራር ምርጫ (settings) ለመቀበልና በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት በድጋሚ ይህንን ምልክት በመንካት/ክሊክ

    ስእል 2፤ የሞዚላ ተንደርበርድ የክለሳ ገጽ (Summary screen)

    ደረጃ 4፦ የመጫን ሒደቱን ለመጀመር ይህንን ማዘዣ መንካትMozilla Thunderbird - Installing የሚለው ሒደቱ የደረሰበትን ደረጃ የሚያሳየን ሳጥን ይከፈታል። ሒደቱ ሲያበቃም የሚከተለው ገጽ ይከፈታል፤

    ስእል 3፤ Completing the Mozilla Thunderbird Setup Wizard ገጽ

    ደረጃ 5፦ ሒደቱ መጠናቀቁን ለማረጋገጥ ይህንን ማረጋገጭ መንካት/ክሊክ

    ጥቆማበስእል 3 እንደሚታየው Launch Mozilla Thunderbird now የሚለውን በመምረጥ ሞዚላ ተንደርበርድ ወዲያውኑ ሥራ እንዲጀመር አዝዘነው ከሆነ ተንደርበርድ በራሱ ይከፈታል። ለወደፊቱ ፕሮግራሙን ለመክፈት በዴስክቶፕ ላይ የሚገኘውን የተንደርበርድ ምልክት በእጥፍ-ንኬት መክፈት ወይም ደግሞ ይህን መንገድ መከተል Programs > Mozilla Thunderbird > Mozilla Thunderbird

    2.1 በተንደርበርድ ግሎባል ሰርች እና ኢንዴክሰር እንዳይሠሩ ማድረግ

    ማስጠንቀቂያ፦ *የተንደርበርድን** የአሠራር ብቃት ለማሻሻል በቅድሚያ Global Search and Indexer የሚለው አገልግሎት መጥፋት (turned off) አለበት። እንደ ኢሜይሎቻችን መጠን እና ብዛት ያለማቋረጥ መረጃዎችን በኮምፒውተራችን ሐርድ ድራይቭ ላይ ደርቦ በመጻፍ (over-writing) ፍጥነቱን ሊቀንስብን ይችላል። ሐርድ ድራይቫችን እየሞላ በሔደ መጠን የኮምፒውተራችንን ልዩ ልዩ ክፍሎች አሠራር ፍጥነት ያዘገየዋል።

    Global Search and Indexer የሚባለውን አማራጭ ለማጥፋት (turn off) የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል ነው።

    ደረጃ 1በተንደርበርድ ዋና መስኮት ውስጥ በTools > Options የሚለውን በመንካት የOptions መስኮት መክፈት።

    ደረጃ 2፦ ከታች በስእሉ እንደሚታየው ተያያዥ ንኡስ ክፍሎችን ለመክፈት ይህንን መግቢያ መንካት/ክሊክ

    ስእል 4፤ የOptions መስኮት በAdvanced ኪስ/ንኡስ ክፍል ስር የሚተኙ አገልግሎቶችን ያሳያል

    ደረጃ 3Advanced Configuration በሚለው ክፍል ስር የሚገኘውን Enable Global Search and Indexer በሚለው ፊት ለፊት የሚገኘውን ሳጥን በመንካት ባዶ በማድረግ እንዳይሠራ (disable) ማዘዝ።

    ስእል 5፤ የAdvanced Configuration ክፍል

    አሁን ይህ አማራጭ አገልግሎት ተሰንክሏል (disabled)፤ የኢሜይል አካውንታችንን በተንደርበርድ ለማስመስገብም ዝግጁ ነን ማለት ነው።

    2.2 የኢሜይል አካውንትን በተንደርበርድ ማስመዝገብ

    ተንደርበርድን ለመጀመሪያ ጊዜ ስንጭን Import Wizard - Import Settings and Mail Folders የሚለው መስኮት ይታያል።

    ደረጃ 1፦ አገልግሎቱ ምንም ነገር ከውጭ ወደ ውስጥ እንዳያስገባ Don't import anything የሚለውን አማራጭ በመምረጥ በስእሉ የሚታየውን ማስመሰል፤

    ስእል 6፤ የማስገቢያ/ማምጫ መርጃ፣ ከአሰራሮቹ እና ከፎልደሮች ጋራ

    ደረጃ 2፦ በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት/ክሊክ

    ስእል 7፤ የሜይል አካውንት ማዘጋጃ መስኮት

    ደረጃ 3፦ በተገቢው ቦታ ስማችንን፣ የኢሜይል አድራሻችንን እና የይለፍ ቃላችንን መጻፍ፤ ፕሮግራሙ የይለፍ ቃላችንን በራሱ እንዳይመዘግብና እንዳያስታውስ Remember my password የሚለውን በአልመምረጥ መሰንከል። መስኮቱ ከላይ በስእል 7 የሚታየውን ይመስልልናል፤

    ደረጃ 4፦ በቀጣዩ ስእል የሚታየውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት/ክሊክ

    ስእል 8፤ የአካውንት አገልግሎት መወሰኛ መስኮት ፎልደሮችን እና መልእክቶችን ከተለያዩ ኮምፒውተሮች ለማግኘት የሚያስችለው IMAP - Access folders and messages from multiple computers አማራጭ ተመርጦለት

    አይማፕ (IMAP) እና ፒኦፒ (POP)፦ መግለጫ እና አጠቃቀም

    የኢንተርኔት መልእክት መክፈቻ ፕሮቶኮል (Internet Message Access Protocol) (አይማፕ (IMAP)) እና የፖስታ ቤት ፕሮቶኮል (Post Office Protocol) (ፒኦፒ (POP)) ኢሜይሎችን ለመቀበል እና ለማጠራቀም የሚረዱ ሁለት መንገዶች ናቸው።

    • የኢንተርኔት መልእክት መክፈቻ ፕሮቶኮል (Internet Message Access Protocol) (አይማፕ (IMAP))፦ አይማፕ (IMAP) ስንጠቀም ሁሉም ፎልደሮቻችን (Inbox, Drafts, Templates, Sent, Trash እና ሌሎቹንም ጨምሮ) በኢሜይል ሰርቨር ላይ ይቀመጣሉ። ስለዚህም እነዚህን ፎልደሮች ከተለየ ኮምፒውተር ማግኘት እንችላለን። ሁሉም መልእክቶች በሰርቨሩ ላይ ይቀመጣሉ። መጀመሪያ ወደ ኮምፒውተራችን የሚወርዱት (downloaded)እና የሚታዩን የኢሜይል መልእክቶቹ መሠረታዊ መረጃዎች ብቻ (የተላከበት ቀንና ሰዓት፣ የመልእክቱ አርእስት፣ የላኪው ስም ወዘተ) ናቸው። የመልእክቶቹ ሙሉ ይዘት የሚወርደው መልእክቶቹን ስንከፍታቸው ነው። ተንደርበርድ የተወሰኑ ወይም የሁሉም መልእክቶቻችን ቅጂ በኮምፒውተራችን ላይ እንዲከማች እንዲያደርግ ማዘዝም እንችላለን። ይህ ማለት የኢንተርኔት ግንኙነት ባይኖረንም መልእክቶቹን ከፍተን ማግኘት እንችላለን ማለት ነው። በአይማፕ (IMAP) አንድን መልእክት ወይም ማህደር/ፎልደር ስንደመስስ በተመሳሳይ ከኮምፒውተራችንም ከሰርቨሩም ይጠፋል።

    • የፖስታ ቤት ፕሮቶኮል (Post Office Protocol) (ፒኦፒ (POP))፦ ፒኦፒ (POP) ስንጠቀም በሰርቨር ላይ የሚቀመጠው ኢንቦክስ (Inbox) የሚባለው (አዲስ የሚላኩልን መልእክቶች የሚገቡበት ማህደር) ብቻ ነው። ሌሎቹ ፎልደሮች/ማህደሮች በሙሉ በኮምፒውተራችን ላይ ይቀመጣሉ። ስለዚህም መልእክቶቹን ወደ ኮምፒውተራችን ካወረድን በኋላ በኢንቦክስ (Inbox) ፎልደር ውስጥ እንዳሉ መተው ወይም ከሰርቨሩ ላይ ማጥፋት እንችላለን። የኢሜይል አካውንታችንን ከተለየ ኮምፒውተር ከከፈትን መመልከት የምንችለው በኢንቦክስ (Inbox) ፎልደር ውስጥ ያሉትን ያልተደመሰሱ ወይም አዲስ የመጡ መልእክቶች ብቻ ይሆናል።

    ደረጃ 5፦ አካውንታችንን ለመፍጠር ይህንን ማዘዣ መንካት፤ ተከትሎ በተንደርበርድ ዋና ገጽ All Folders በሚለው ንኡስ ክፍል የግራ ጠርዝ የኢሜል አካውንታችን ይታያል፤ በስእሉ እንደሚታየው፤

    ስእል 9፤ የሞዚላ ተንደርበርድ የተጠቃሚዎች ዋና ገጽ አዲስ የተፈጠረውን የጂሜይል አካውንት ያሳያል

    ማስታወሻ፦ ሌላ የኢሜይኢ አካውንት ለመጨመር ከፈለግን በስእል 7 የሚታየውን ገጽ ለመክፈት File > New > Mail Account... በሚለው መንገድ መሔድ፤ ከዚያም እስካሁን ከደረጃ 3 እስከ ደረጃ 5 ያየነውን መድገም ነው።

    የኢሜይል አካውንቶቻችንን በተንደርበርድ ካስመዘገብን በኋላ በሌላ ጊዜ ዋናውን የተጠቃሚዎች ማዘዣ ስንከፍት በስእሉ እንደሚታየው ለእያንዳንዱ አካውንት የይለፍ ቃላችንን እንድናስገባ/እንድንጽፍ እንጠየቃልን።

    ስእል 10፤ የይለፍ ቃል መጠየቂያ መስኮት

    ማስታወሻ፦ የኢንተርኔት ደኅንነትን እና ምሥጢራዊነትን ከመጠበቅ አንጻር የይለፍ ቃሎችን እዚያው ፕሮግራም ላይ እንዲታወሱ ማድረግ ወይም ማስቀመጥ የሚመከር ባይሆንም ተንደርበርድ እናት የይለፍ ቃል (Master Password) ሊሰጠን ይችላል። ይህ አገልግሎት በቅድሚያ ካስመዘገብናቸው አካውንቶች ጋራ የተያያዙ የይለፍ ቃሎችን ለመጠበቅ የሚያስችል አንድ የይለፍ ቃል ብቻ እንድንጠቀም ይስችለናል። ስለዚህ ዝርዝር መረጃ ለማግኘት ይህንን ክፍል ማንበብ ያስፈልጋል፦ 3.3 የተንደርበርድን የደኅንነት መጠበቂያ አማራጮች መጠቀም - The Password tab

    2.3 ብሎጎችን፣ የዜና ማስታወሻዎችን (news feeds) እና የኒውስግሩፕ አካውንቶችን በተንደርበርድ ማስመዝገብ

    ብሎጎችን፣ የዜና ማስታወሻዎችን (news feeds) እና የኒውስግሩፕ አካውንቶችን በተንደርበርድ ለማስመዝገብ የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል ያስፈልጋል።

    ደረጃ 1Account Wizard > New Account Setup የሚባለውን መስኮት ለመክፈት File > New > Other Accounts የሚለውን መንገድ መከተል።

    ደረጃ 2Blogs & Newsfeeds ወይም Newsgroup አካውንት ከሚሉት አንዱን መምረጥ፤ ከዚያም ይህንን ማዘዣ መንካት፤ ቀጥሎ በስእሉ የሚታየው ገጽ ይከፈታል፤

    ስእል 11፤ የአካውንት ስም መስጫ መስኮት

    ደረጃ 3፦ ቀጣዩን መስኮት ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ስእል 12፤ ሒደቱን በትክክል መጨራሳችንን የሚያበስር መስኮት

    ደረጃ 4፦ አካውንት የመፍጠር ሒደቱን ለማጠናቀቅ እና ወደ ተንደርበርድ የማዘዣ ገጽ ለመመለስ ይህንን ማረጋገጫ መንካት

    አሁን ተንደርበርድ የተሻለ አገልግሎት እንዲሰጥን አድርግን አሠራሩን መርጠን ጨርሰናል። ወደ ቀጣዩ ክፍል ማለትም የተንደርበርድን የደኅንነት መጠበቂያ አማራጮች መጠቀም መሔድ እንችላለን።

    የተንደርበርድን የደኅንነት መጠበቂያ አማራጮች መጠቀም

    በዚህ ገጽ የሚገኙ ክፍሎች፦

    3.0 ስለ ተንደርበርድ የደኅንነት መጠበቂያ አማራጮች

    በሞዚላ ተንደርበርድ የደኅንነት ጥበቃ ጉዳይ ኮምፒውተራችንን ከጎጂ ወይም አጥቂ የኢሜይል መልእክቶች በመከላከል ላይ ያተኮረ ነው። አንዳንዶቹ ግብስብስ (spam) መልእክቶች ሊሆኑ ይችላሉ፤ ሌሎቹ ደግሞ ስፓይዌር እና ቫይረሶች ሊሆኑ ይችላሉ። ሞዚላ ተንደርበርድ ኮምፒውተራችንን በኢሜይል ከሚሰነዘር ጥቃት ለመከላከል የሚያስችሉ ብዙ መጠባበቂያዎች አሉት፤ እነዚህም መከላከያዎች ግን እንደአስፈላጊነቱ እንዲሠሩ መታዘዝ (enabled) ወይም መሰንከል (disabled) ይኖርባቸዋል። ከዚህም በተጨማሪ ጸረ ማልዌር እና የፋየርዎል ሶፍትዌሮችን በኮምፒውተራችን ላይ መጫን ይኖርብናል።

    ስለጎጂና አደነኛ ኢሜይሎች የበለጠ ለመረዳት በኢንተርኔት ደኅንነት መጽሐፍ ምእራፍ 1. ኮምፒውተርን ከማልዌር እና ከሰርጎ ገቦች (hackers) እንዴት መከላከል ይቻላል? የሚለውን ክፍል ማንበብ ይጠቅማል። በዚሁ ምእራፍ አቫስት (Avast)ኮሞዶ ፋየርዎል (Comodo Firewall) እና ኢፓይቦት (Spybot) ተጨማሪ መረጃ እናገኛልን።

    3.1 የተንደርበርድን ቅንጭብ መስኮት (Preview Pane) መሰንከል (Disable)

    የተንደርበርድ ዋና ማዘዣ ሦስት ክፍሎች አሉት፤ በስተግራ በኩል የኢሜይል አካውንቶቻችንን ማህደሮች/ፎልደሮች የሚገኙበት ክፍል ነው። በስተቀኝ በኩል ደግሞ መልእክቶቻችን የሚዘረዘሩበት ነው። ሦስተኛው እና በመስኮቱ ግርጌ የሚገኘው አንድን መልእክት ከዝርዝሮች መካከል ስንመርጠው ይዘቱ በቅንጭቡ የሚታይበት ገበታ ነው። ማንኛውንም መልእክት ስንመርጠው በቀጥታ ቅንጭብ ይዘቱ (preview) ይታያል።

    መስታወሻ፦ አንድ ኢሜይል አደገኛ ኮዶችን የያዘ ከሆነና በቅንጭብ መስኮቱ ከተከፈተ ኮምፒውተራችን ለአደጋ ሊጋለጥ ይችላል። ስለዚህም ይህን የቅንጭብ ይዘት መመልከቻ መሰንከል (disable) ማለትም እንዳይሠራ ማድረግ ጠቃሚ ነው።

    ስእል 1፤ የተንደርበርድ ዋና የተጠቃሚዎች ማዘዣ

    የተንደርበርድን ቅንጭብ መልእክት መመልከቻ (Preview Pane) ለመሰንከል (Disable) የሚከተለውን ማድረግ ይገባል።

    ደረጃ 1፦ ይህን መንገድ መከተል View > Layout፤ ከዚያም በስእሉ እንደሚታየው Message Pane የሚለውን መምረጥ

    ስእል 2፤ Layout በሚባለው ንኡስ ክፈል Message Pane ተመርጦ ይታያል

    የመልእከት መግለጫው (Message Pane) ከእይታ ይጠፋል። ከዚህ በኋላ የኢሜይል መልእክትን ለማንበብ መልእክቱን በእጥፍ ንኬት መክፈት ያስፈልጋል ማለት ነው። የኢሜይል መልእክቱ አጠራጣሪ ከመሰለን (ለምሳሌ ያልተለመደ ወይም የማይገባ የመልእክት አርእስት ካለው፣ ወይም ላኪውን የማናውቀው ከሆነ) መልእክቱን በቅንጭብ ሳናይ ልናጠፋው እንችላለን ማለት ነው።

    3.2 የተንደርበርድን ኤችቲኤምኤል አገልግሎት መሰንከል (Disable)

    ተንደርበርድን መልእክቶችን የምንጽፍበት እና የምናነብበት ሐይፐር ቴክስት ማርካአፕ ላንጉዌጅ (HyperText Markup Language) (ኤችቲኤምኤል (HTML)) የተባለ አገልግሎት ይሰጠናል። ይህም የተለያየ ቀለም፣ የፊደል አጣጣል፣ ምስሎችን እና ሌሎችም የአጻጻፍ ስልቶችን የያዘ መልእክት እንድንልክ እና እንድንቀበል ያስችለናል። ሆኖም ኤችቲኤምኤል (HTML) ለድረ ገጾችም የሚሠራ ቋንቋ ነው፤ ስለዚህም በኤችቲኤምኤል (HTML) የተጻፉ መልእክቶችን መክፈት ከድረ ገጹ ጋራ ተያይዘው ለተዘጋጁና አደገኛ ኢሜይሎች ሊያጋልጠን ይችላል።

    የኤችቲኤምኤል (HTML) አገልግሎትን ለማስቆም/ለመሰንከል (disable) የሚከተለውን ማድረግ ይቻላል።

    ደረጃ 1፦ በስእሉ እንደሚታየው የሚከተሉትን እየመረጡ መሔድ View > Message Body As > Plain Text

    ስእል 3፤ መልእክቶችን ያለኤችቲኤምኤል ማለትም በልሙጡ (Plain Text) የምንመለከትበት አገልግሎት ተመርጦ ይታያል

    3.3 የተንደርበርድን የደኅንነት መጠበቂያ አማራጮች ማሠራት

    ተንደርበርድ ከሚደርሱን መልእክቶች መካከል ግብስብስ (spam) የሆኑትን ከሌሎቹ ለመለየት የሚጠቀምበት ሁለት የመልእከት ማጣሪያዎች (junk mail filters) አሉት። በመደበኛው ምርጫ እነዚህ አገልግሎቶች እንዳይሠሩ ተደርገው ማለትም ተሰንክለው (disabled) ስለሚቀመጡ ይህን መቀየር ይኖርብናል። በእርግጥ ይህን ለውጥ ካደረግን በኋላም ቢሆን ግብስብስ (ስፓም ወይም ጀንክ) መልእክቶች መምጣታቸው አይቀርም፤ ነገር ግን ተንደርበርድ እንዲህ ያሉትን መልእክቶች በቀጥታ ወደ Junk ማህደር/ፎልደር ይከታቸዋል።

    ፒሺንግ (phishing) ኢሜይሎች በመባል የሚታወቁት ለማጭበርበት የሚዘጋጁ መልእክቶች በኢሜይሉ ውስጥ የተካተተ/የተቀበረ () መስፈንጠሪ/ሊንክ እንድንነካ ለማሳመን ሊሞክሩ ይችላሉ። ብዙውን ጊዜ የእነዚህ መስፈንጠሪያዎች መዳረሻ ማሰሻችንን ኮምፒውተራችንን በቫይረስ ለመበከል ከሚሞክር ድረ ገጽ ጋራ ያገናኘዋል። አንዳንድ ጊዜ ደግሞ መስፈንጠሪያው መጀመሪያ ሲመለከቱት ጤናማና ሕጋዊ ከሚመለስል ድረ ገጽ ጋራ ያገናኘናል፤ ይህን የሚያደርገው ጎብኚዎችን በማታለል የተጠቃሚ ስማቸውንና የይለፍ ቃላቸውን እንዲያስገቡ ለማሳመን ነው። ከዚያ በኋላ ይህንን የተጠቃሚ ስም እና የይለፍ ቃል የተለያየ ዓላማ ላላቸው ተቋማትና ሰዎች አሳልፈው የሰጡታል ወይም ይሸጡታል።

    ተንደርበርድ እንዲህ አይነት አደገኛ ኢሜይሎችን በመለየትና በማስጠንቀቅ ይረዳናል። ራሳችንን በአደገኛ ድረገጾች ከመበከል ልንከላከልባቸው የምንችላቸው ተጨማሪ መሣራያዎች ስለ ፋየርፎክስ (Firefox) በተጻፈው ምእራፍ ስር ባለው Other Useful Mozilla Add-Ons ክፍል ይገኛል።

    ተለይተው የተቀመጡ ግብስብስ ሜይሎች እና የደኅንነት መቆጣጠሪያዎችን Options - Security በሚለው መስኮት ስር ማግኘት እንችላለን። ብዙዎቹ የደኅንነት እና የምሥጢር መጠበቂያ አማራጮች የሚገኙት በዚሁ መስኮት ስር ነው። እነዚህን ለማግኘት የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል እንችላለን፤

    ደረጃ 1Options የሚለውን መስኮት ለመክፈት Tools > Options የሚለውን መንገድ መከተል/መምረጥ

    ደረጃ 2፦ ይህንን ምልክት መንካት፤ ተከትሎ በስእሉ የሚታየው መስኮት ይከፈታል

    ስእል 4፤ የSecurity መስኮት በስሩ ከሚገኙ አማራጭ ጋራ

    የጀንክ ክፍል (Junk tab)

    ደረጃ 1፦ ከላይ በስእል 4 እንደሚታየው በጀንክ ስር ከሚገኙት አማራጮች መካከል ተገቢዎቹን መምረጥ (Check)። ይህ እርምጃ ጀንክ/ግብስብስ ሜይል ነው ብለን የወሰነውን ኢሜይል ተንደርበርድ እስከወዲያኛው እንዲያጠፋቸው ፈቃድ ይሰጠዋል። ከጀንክ ሜይል ጋራ የተያያዙት ሌሎቹ አመራጮች በዚሁ ክፍል ወደ ኋላ ይዳሰሳሉ።

    የኢሜይል ስካምስ ክፍል (Email Scams tab)

    ደረጃ 1ተንደርበርድ ለማጭበርበር የሚላኩ (scams) ኢሜይሎችን እንዲመረምር ለማድረግ Tell me if the message I'm reading is a suspected email scam የሚለውን አማራጭ መንካት/መምረጥ

    ስእል 5፤ የኢሜይል ስካምስ (Email Scams) ክፍል

    የጸረ ቫይረስ አማራጭ

    ደረጃ 1፦ በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት Anti-Virus የሚለውን መንካት

    ስእል 6፤ የጸረ ቫይረስ (Anti-Virus) ክፍል

    ይህ አገልግሎት/አማራጭ የጸረ ቫይረስ ሶፍትዌራችን እያንዳንዱ መልእክት እንደደረሰን እንዲመረመርና እንዲለይ ያደርግልናል። ይህን አማራጭ ካላሰራነው በስተቀር አንድ የተበከለ መልእክት ስለደረሰን Inbox በሚለው ማህደር/ፎልደር ውስጥ የሚገኙ መልእክቶቻችን በሙሉ በጅምላ “ሊገለሉ” ('quarantined') ይችላሉ።

    ማስታወሻ፦ ይህ ምሳሌ በትክክል የሚሠራ ጸረ ቫይረስ እየተጠቀምን እንደሆነ ታሳቢ የሚያደርግ ነው። ጸረ ቫይረስ ሶፍትዌርን ስለመጫንና ስለመጠቀም ተጨማሪ መረጃ ለማግኘት አቫስት (Avast) የሚለውን ምእራፍ ማንበብ ይጠቅማል።

    የይለፍ ቃል (Passwords) ክፍል

    ደረጃ 2Passwords የሚለውን ክፍል በመንካት በስእሉ የሚታየውን ገጽ መክፈት፤

    ስእል 7፤ የፓስወርድ (Passwords) ክፍል

    ማሳሰቢያ፦ የይለፍ ቃሎቻችንን ምሥጢራዊነትና ደኅንነት ለመጠበቅ ለዚሁ ተግባር በተዘጋጀ ሶፍትዌር ውስጥ ማስቀመጥ በጥብቅ ይመከራል። ስለ ኪይፓስ (KeyPass) የሚያወሳውን ክፍል መመልከት ስለጉዳዩ ተጨማሪ መረጃ ይሰጣል።

    ማስታወሻPassword የሚለው ክፍል የሚሰራልን አስቀድመን Mail Account Setup በተባለው የተንደርበርድ መስኮት የኢሜይል አካውንቶቻችንን ስናስመዘግብ Remember password የሚለውን አማራጭ መርጠነው ከሆነ ብቻ ነው።

    ደረጃ 1፦ ይህንን መግቢያ በመንካት በስእሉ የሚታየውን ገጽ መክፈት፤

    ስእል 8፤ የተቀመጠ የይለፍ ቃል መመልከቻ መስኮት

    ያስቀመጥናቸውን የይለፍ ቃሎች የምናገኝበት Saved Passwords የሚለው መስኮት ከእያንዳንዱ አካውንታችን ጋራ የተያያዙትን የይለፍ ቃሎች ለመመልከት፣ ካስፈለግም ለማስወገድ ያስችለናል። ሆኖም የይለፍ ቃሎቹን ደኅንነት ጥበቃ ከፍ ለማድረግ አንድ እናት የይለፍ ቃል (Master Password) መፍጠር እንችላለን። ይህ እናት የይለፍ ቃል የተንደርበርድን የይለፍ ቃሎች አቀማመጥ የሚያውቅ ሰው የይለፍ ቃሎቻችንን በቀጥታ እንዳያገኛቸው ይጠብቅልናል።

    ደረጃ 3Change Master Password... የሚለውን አገልግሎት ሥራ ለማስጀመር በስእል 7 እንደሚታየውUse a master password የሚለውን አማራጭ መምረጥ/ Check ይኖርብናል።

    ደረጃ 4፦ በቅድሚያ የሚለውን ማዘዣ መንካት፤ ተከትሎ በስእሉ የሚታየው ገጽ ይከፈታል፤

    ስእል 9፤ የእናት የይለፍ ቃል መቀየሪያ (Change Master Password) መስኮት

    ደረጃ 5፦ እኛ ብቻ ልናውቀው የምነችለው ከበድ ያለ የይለፍ ቃል ማጻፍ/ማስገባት፤ ከዚያም ያስገባነው በትክክል እናት የይለፍ ቃላችን (Master Password) መሆኑን ለማረጋገጥ ይህንን መንካት። በሚቀጥለው ጊዜ የሚለውን ማዘዣ ስንነካ እናት የይለፍ ቃላችንን እንድናስገባ እንጠየቃለን፤

    ስእል 10፤ የይለፍ ቃል መጠየቂያ ገጽ

    የዌብ ኮንቴንት (Web Content) ክፍል

    ኩኪ (cookie) ማሳሻችን የሚከፍታቸውን ድረ ገጾች ማንነት እና ትክክለኝነት የሚያረጋግጥበት ጽሑፍ (ቴክስት) ነው። የዌብ ኮንቴንት (Web Content) ክፍል የየትኛው ብሎግ፣ የዜና ማስታወሻ (news feed) ወይም የዜና ምንጭ (newsgroup) ኪኪዎች (cookies) የሚታመኑ እና ደኅንነታቸው የተጠበቀ እንደሆነ ለማወቅ ያስችለናል።

    ደረጃ 1፦ በቅድሚያ Web Content የሚለውን መግቢያ መንካት የሚቀጥለውን ገጽ ይከፍትልናል፤

    ስእል 11፤ የዌብ ኮንቴንት ክፍል

    ደረጃ 2Keep until: በሚለው ስር ካሉት አማራጮች I close Thunderbird የሚለውን መምረጥ፤ ይህም የደኅንነት ጥበቃችንን ለማሳደግ ተንደርበርድን ስንዘጋ ወዲያውኑ ሁሉንም ኮኪዎች ያጠፋቸዋል።

    3.4 የውዳቂ መልእክቶች ማጣሪያውን (Junk Mail Filter) ማሠራት

    ሁለተኛው የተንደርበርድ ጀንክ ሜይል ማጣሪያ Account Settings - Junks Settings በሚባለው መስኮት በኩል የሚገኝ ነው። በመደበኛ አመራረጥ እነዚህ ማጣሪያዎች ተሰንክለው (disabled) ስለሚቀመጡ ሥራ እንዲጀምሩ ለማድረግ ይህንኑ ማዘዝ ይኖርብናል። ግብስብስ (junk) ኢሜይሎች ሲመጡ ተንደርበርድ በቀጥታ በየአካውነቱ ወደሚገኙ የጀንክ (Junk) ፎልደር/ማህደር ይልካቸዋል።

    ደረጃ 1Tools > Account Settings የሚለውን መንገድ በመከተል Account Settings የሚባለውን መስኮት መክፍት።

    ደረጃ 2ከጂሜይል ወይም ራይዝአፕ አካውንቶች ጋር የተያያዙትን Junk Settings የሚሉ አማራጮች መምረጥ

    ደረጃ 3Junk Settings የሚሉትን አማራጮች Enable ማለትም እንደሠሩ ማድረግ፤ Account Settings - Junk Settings የሚለው ገጻችን በስእሉ የሚታየውን ይመስላል፤

    ስእል 12፤ የጀንክ አሠራር መምረጫ መስኮት

    ደረጃ 4የAccount Settings መስኮት ውስጥ ያደረግነውን የአሠራር ምርጫ ለማጽደቅ ይህንን መንካት

    ማስታወሻየጀንክ አሠራር (Junk Settings) አማራጮች ለእያንዳንዱ አካውንታችን በተናጠል መደረግ ይኖርባቸዋል። የጂሜይል ወይም የራይዝአፕ አካውንቶች ጀንክ ኢሜይሎች በየአካውንቶቹ Deleted በሚባለው ፎልደር/ማህደር ውስጥ ይቀመጣሉ። ሆኖም ወደ ሁሉም አካውንቶቻችን የሚላኩ ግብስብስ/ጀንክ ሜይሎች አንድ ላይ የሚጠራቀሙበትን ፎልደር ኮምፒውተራችን ላይ መፍጠር/መክፈት እንችላለን።

    ስእል 13፤ አንድ ማዕከላዊ የጀንክ ማህደር

    ደረጃ 1፦ በስተግራ ቁልቁል ከተደረዱት መካከል Local Folders በሚለው ስር የሚገኘውን Junk Settings የሚለውን መምረጥ

    ደረጃ 2በስእል 13 ግርጌ እንደሚታየው "Junk" folder on: በሚለው ስር Local Folders የሚለውን መምረጥ

    ደረጃ 3የአካውንት ሴቲንግ (Account Settings) መስኮት ስራችንን ለማጠናቀቅ ይህንን ማዘዣ መንካት

    አሁን የተንደርበርድን የደኅንነት መጠበቂያ እና የጀንክ ሜይል መቆጣጠሪያ አማራጮች በምንፈልገው መንገድ አስተካክለን ጨርሰናል። በቀጣይነት የምንመለከተው በተንደርበርድ ኢንጂሜይልን ከጂፒጂ ጋራ መጠቀም

    በተንደርበርድ ኢንጂሜይልን ከጂፒጂ ጋራ መጠቀም

    በዚህ ገጽ የሚገኙ ክፍሎች

    4.0 አጭር ማብራሪያ ስለ ኢንጂሜይል፣ ጂፒጂ እና የግል-የአደባባይ የኢንክሪፕሽን ኪይ

    ኢንጂሜይል (Enigmail) የኢሜይል ግንኙነታችንን ምሥጢራዊነት ለመጠበቅ የሚያስችለን የሞዚላ ተንደርበርድ ተጨማሪ አገልግሎት (add-on) ነው። ኢንጂሜይል (Enigmail) በአጭሩ በተንደርበርድ ውስጥ የሚገኝ የጂኤንዩፒጂ (GnuPG) የኢንክሪፕሽን ፕሮግራም ነው። (የጂኤንዩፒጂን (GnuPG) በአጭሩ ጂፒጂ በማለት እንጠራዋለን።) በተንደርበርድ የተጠቃሚዎች ማዘዣ ውስጥ የኢንጂሜይል (Enigmail) አገልግሎት OpenPGP በሚለው ስያሜ ተወክሏል።

    ኢንጂሜይል በፐብሊክ-ኪይ ክሪፕቶግራፊ (public-key cryptography) አሠራር ላይ የተመሠረተ አገልግሎት ነው። በዚህ አሠራር እያንዳንዱ ሰው የራሱን/የራሷን የግል ተጣማጅ ቁልፍ (key pair) መፍጠር ይኖርበታል። የመጀመሪያው ቁልፍ የግል ቁልፍ (private key) ይባላል። ይህ ቁልፍ በይለፍ ቃል ወይም ሐረግ የተቆለፈ እና ለማንም የማናጋራው/የማስሰጠው ነው።

    ሁለተኛው ቁልፍ የአደባባይ ቁልፍ (public key) ይባላል። ይህን ቁልፍ፣ መልእክት ለምንለዋወጣቸው ሰዎች ሁሉ እንደአስፈላጊነቱ ልንሰጣቸው እንችላለን። መልእክት የምንለዋወጠውን ሰው የአደባባይ ቁልፍ (public key) ካወቅን ኢንክሪፕት የተደረጉ መልእክቶችን ልንልክለት እንችላለን። ይህን መልእክት ከእርሷ በቀር ማንም ዲክሪፕት ሊያደርገውና ሊያነበው አይችልም። ምክንያቱም ከአደባባይ ቁልፉ (public key) ጋራ የሚገጥመውን/የሚሠራውን ተጣማጅ የግል ቁልፍ (private key) የምታውቀው እርሷ ብቻ ስለምትሆን ነው።

    በተመሳሳይም የአደባባይ ቁልፋችንን (public key) በኤሜይል ለምንገናኛቸው ሰዎች ከሰጠን የሚልኩልንን ኢንክሪፕት የተደረገ መልእክት ማንም ሰው ሊያነበው አይችልም። ይህ የሚሆነው ግን ተጣማጁን የግል ቁልፍ (private key) በትክክል ከጠበቅን ብቻ ነው።

    ኢንጂሜይል (Enigmail) ከዚህም በተጨማሪ ዲጂታል ፊርማችንን (digital signatures) በመልእክቶቻችን ላይ እንድናሰፍር ይረዳናል። የአደባባይ ቁልፋችን (public key) ያለው ተቀባይ መልእክቱ ከእኛ የተላከ መሆኑን፣ እንዲሁም በመንገድ ላይ በሌላ ሦስተኛ ወገን አለመነካቱን ለማረጋገጥ ይችላል። በተመሳሳይም መልእክት ተቀባዮች ስንሆንና የላኪው ትክክለኛ የአደባባይ ቁልፍ (public key) እስካለን ድረግ የላኪውን ዲጂታል ፊርማ ማረጋገጥ እንችላለን።

    4.1 የኢንጂሜይል እና ጂፒጂ አጫጫን

    የኢንጂሜይል እና ጂፒጂን አጫጫን መመሪያ ለማግኘት ይህንን ምንጭ download section መጎብኘት ይጠቅማል።

    4.1.1 የጂፒጂ (GnuPG) አጫጫን

    የጂፒጂ (GnuPG) አጫጫን ቀላልና ቀጥተኛ ነው፤ ከሌሎች ከምናውቃቸው ሶፍትዌሮችም ጋራ ተመሳሳይ ሆኖ ልናገኘው እንችላለን።

    ጂፒጂን (GnuPG) ለመጫን የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል ያስፈልጋል።

    ደረጃ 1፦ ይህንን ምልክት በእጥፍ ንኬት (Double click) በመክፈት መጫኑን መጀመር። ተከትሎ Open File - Security Warning የሚል ሳጥን ይከፈታል። በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት የሚለውን ማዘዣ መንካት

    ስእል 1፤ የ Privacy Guard Setup መርጃ

    ስእል 2፦ ይህንን ማዘዣ በመንካት GNU Privacy Guard Setup - License Agreement የሚለውን የስምምነት መግለጫ መስኮት ማስከፈት። ውሉን አንብበው ከጨረሱ በኋላ አሁንም ይህንን ማዘዣ መንካት። በመጨረሻ GNU Privacy Guard Setup - Choose Components የሚለው መስኮት ይከፈታል።

    ደረጃ 3፦ መደበኛውን የአሠራር ቀመር ምርጫ (default settings) ተቀብሎ ወደሚቀጥለው ደረጃ ለመሔድ ይህንን ማዘዣ መንካት፤ ተከትሎ GNU Privacy Guard Setup - Install Options - GnuPG Language Selection የሚባለው መስኮት ይከፈታል።

    ደረጃ 4፦ የፕሮግራሙን ቋንቋ መምረጥ ወይም እንግሊዝኛ እንደሆነ እንዲቀጥል ከፈለግን አሁንም ይህንን ማዘዣ መንካት፤ ይህ እርምጃ Choose Install Location የሚባለው መስኮት ይከፍትልናል።

    ደረጃ 5፦ መደበኛውን የአጫጫን መንገድ ተቀብሎ ለመቀጠልና Choose Start Menu Folder የሚለውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ደረጃ 6፦ የተለያዩ የጂፒጂ (GnuPG) ፓኬጆችን ለመክፈትና መጫን ለመጀመር ይህንን ማዘዣ መንካት። ፕሮግራሙ በራሱ ተጭኖ ሲጠናቀቅ ይህንኑ የሚያበስረው Installation Complete የሚል ገጽ ይከፈታል።

    ደረጃ 7፦ በቅድሚያ ይህንን በማስከተልም ይህኛውን ማዘዣዎች በመንካት የፕሮግራሙን የመጫን ሒደት ማጠናቀቅ።

    4.1.2 የኢንጂሜይል አድ-ኦን (add-on) አጫጫን

    የጂፒጂን (GnuPG) ሶፍትዌር በትክክል ጭነን ከጨረስን በኋላ የኢንጂሜይል አድ-ኦን (Enigmail add-on) ለመጫን ተዘጋጅተናል ማለት ነው።

    ኢንጂሜይልን ለመጫን የሚከተሉተን ደረጃዎች መከተል ያስፈልጋል።

    ደረጃ 1ተንደርበርድን መክፈት፤ ከዚያም Tools > Add-ons የሚለውን በመምረጥ የአድ-ኦን (Add-ons) መስኮትን መክፈት። የአድ-ኦን (Add-ons) መስኮትን በመደበኛ አቀራረቡ Get Add-ons የሚለው አገልግሎቱ እንዲሠራ እንደተደረገ ይከፈታል።

    ደረጃ 2፦ ከታች በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት ይህንን መግቢያ መንካት

    ስእል 3፤ የአድ-ኦን (Add-ons)* መስኮትን Extensions ክፍሉ ተከፍቶ ይታያል*

    ደረጃ 3፦ ይህንን የመጫኛ ማዘዣ መንካት፤ ቀጣዩ ገጽ ይከፈታል፤

    ስእል 4፤ የሚጫነው ነገር መምረጫ

    ደረጃ 4ኢንጂሜይልን ካኖርንበት (saved) ፎልደር ፈልጎ ማግኘት፤ ከዚያም ይህንን ማዘዣ በመንካት የሚከተለውን ገጽ መክፈት

    ስእል 5፤ የሶፍትዌር መጫኛ መስኮት

    ማሳሰቢያ፦ ወደሚቀጥለው ደረጃ ከመሔድ በፊት ኦንላይ እየሠራናቸው ያሉ ነገሮችን ማኖራችንን ማረጋገጥ አለብን።

    ደረጃ 7፦ ወደ ስእል 5 ለመመለስ ይህንን መጫኛ መንካት።ከዚያም የኢንጂሜይል አድ-ኦን መጫን ሒደቱን ለማጠናቀቅ ይህንን ማዘዣ መንካት

    የኢንጂሜይል አድ-ኦን በትክክል መጫኑን ለማረጋገጥ ወደ ተንደርበርድ ተመልሶ በተጠቃሚዎች ዋና የማዘዣ ገጽ OpenPGP የሚለው የአገልግሎት መግቢያ በተንደርበርድ ቱልባር ላይ መኖሩን ማረጋገጥ።

    ስእል 6፤ የተንደርበርድ ቱልባር OpenPGP የሚለው የአገልግሎት መግቢያ ተመርጦ ይታያል

    4.1.3 ኢንጂሜይል እና ጂፒጂ (GnuPG) በትክክል እንደሚሠሩ ማረጋገት

    በኢንጂሜይል እና ጂፒጂ (GnuPG) ኢሜይሎችን ኢንክሪፕት ማድረግ እና ማኅትም ማድረግ (authenticate) ከመጀመራችን በፊት በቅድሚያ ሁለቱ እርስ በርስ በትክክል መናበባቸውን/መገናኘታቸውን ማረጋገጥ አለብን።

    ደረጃ 1፦ ከታች በስእሉ የሚታየውን የOpenPGP Preferences ገጽ ለመክፈት OpenPGP > Preferences የሚለውን መምረጥ

    ስእል 7፤ የOpenPGP Preferences ገጽ

    ጂፒጂ (GnuPG) በትክክል ከተጫነ ይህ ፋይል በFiles and Directories ክፍል ውስጥ ይታያል። ይህ ካልሆነ በስእሉ የሚታየው አይነት የማረጋገጫ ጥያቄ የያዘ ሳጥን ሊከፈት ይችላል።

    ስእል 8፤ የጂፒጂ (GnuPG) ማስታወሻ መልእክት

    ጥቆማ፦ ይህ መልእክት ደርሶናል ማለት ፋይሉን በተሳሳተ ቦታ ጭነነዋል ማለት ሊሆን ይችላሉ። ይህ ከሆነ በቅድሚያ Override with የሚለውን በመንካት የBrowse... አዝራሩን (button) ሥራ ማስጀመር (enable)። አስከትሎም ይህንን ማዘዣ መንካት Locate GnuPG program የሚለውን ሥራ ያስጀምረዋል። ከዚያም የgpg.exe ፋይልን በኮምፒውተራችን ላይ ካለበት ቦታ ፈልጎ ማግኘት ነው።

    ደረጃ 2፦ ወደ ተንደርበርድ ዋና ማዘዣ ገጽ ይህንን ማዘዣ መንካት

    4.2 ተጣማጅ ቁልፎችን መፍጠር እና ኢንጂሜይል ከኢሜይል አካውንታችን ጋራ እንዲሠራ ማድረግ

    ኢንጂሜይል እና ጂፒጂ (GnuPG) በትክክል መጫናቸውን እና መሥራታቸውን ካረጋገጥን በኋለ አንዱን ወይም ከዚያም የሚበልጡ አካውንቶቻችንን ከኢንጂሜይል ጋራ ማጣመርና አንድ ወይም ከዚያ በላይ የግል/የአደባባይ ተጣማሪ ቁልፎችን መፍጠር እንችላለን።

    4.2.1 ኦፕን-ፒጂፒ (OpenPGP) መርጃን በመጠቀም ተጣማጅ ቁልፍ መፍጠር

    ኢንጂሜይል የግል-የአደባባይ ተጣማሪ ቁልፎችን (private-public key pair) የምንፈጥርበት ሁለት አማራጭ ይሰጠናል። የመጀመሪያው OpenPGP Setup Wizard የሚባለውን የሚጠቀም ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ በKey Management ገጽ በኩል የሚደረገው ነው።

    በኦፕን-ፒጂፒ መርጃ (OpenPGP Setup Wizard) ተጣማጅ ቁልፍ ለመፍጠር የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል ያስፈልጋል፤

    ደረጃ 1፦ በስእሉ እንደሚታየው የኦፕን-ፒጂፒ መርጃን (OpenPGP Setup Wizard) ገጸጽ ለመክፈት ይህን መንገድ መከተል OpenPGP > Setup Wizard

    ስእል 9፤ የኦፕን-ፒጂፒ መርጃን (OpenPGP Setup Wizard) ገጽ

    ደረጃ 2፦ ከታች በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ስእል 10፤ የመምረጫ ገጽ

    ደረጃ 3፦ ከታች በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ስእል 11፤ ወጪ ኢሜይሎቻችንን በዲጂታል ፊርማ ማረጋገጫ ገጽ

    ደረጃ 4፦ ከታች በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ስእል 12፤ የኢንክሪፕሽን - ወጪ ኢሜይሎችን ኢንክሪፕት ማድረጊያ ገጽ

    ደረጃ 5፦ ከታች በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ስእል 13፤ የኦፕን-ፒጂፒ በተሻለ መንገድ እንዲሠራ የኢሜይል አሠራር መምረጫ

    ደረጃ 6፦ ከታች በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ስእል 14፤ የመምረጫ (Preferences) ገጽ

    ማስታወሻ፦ በክፍል 3.2 የተንደርበርድን ኤችቲኤምኤል አገልግሎት መሰንከል (Disable) በኤችቲኤምኤል ፎርማት የተቀመጡ መልእክቶች ለተለያዩ ቫይረሶች ሊያጋልጡ እንደሚችሉ ተብራርቷል። View message body as plain text እና Do not compose HTML messages የሚባሉት አማራጮች ለዚህ ስጋት መፍትሔ የሚሰጡን ናቸው።

    ደረጃ 7፦ ወደ ኦፕን-ፒጂፒ መርጃ (OpenPGP Setup Wizard) ለመመለስ ይህንን ማዘዣ መንካት፤ ከዚያም ቁልፍ የምንፈጥርበትን Create Key - Create A Key To Sign and Encrypt Email መስኮት ለመክፈት ይኸኛውን ማዘዣ መንካት

    ማስታወሻ፦ ለኢሜይል አካውንታችን ለመጀመሪያ ጊዜ ቁልፍ ስንፈጥር አካውንቶቻችን በቁልቁል ተዘርጊው ዝርዝር (drop-down list) ውስጥ አይታዩም።

    ደረጃ 8፦ ቢያንስ 8 ፊደላትንና ቁጥሮችን ያካተተ የይለፍ ሐረግ (passphrase) በሁለቱ ክፍት ቦታዎች መጻፍ

    ስእል 15፤ ወደ አካውንታችን ለመግባት እና ኢሜይሎችን ኢንክሪፕት ለማድረግ የሚያገለግለንን ቁልፍ መፍጠሪያ መስኮት

    ደረጃ 9፦ ያስገባነውን መረጃ አረጋግጠን ለመቀጠል ይህንን ማዘዣ መንካት፤ ከዚያም Create a Key ወደሚለው ገጽ ለመመለስ ይህንን መንካት። በስእሉ እንደሚታየው የመጀመሪያው የኢሜይል አካውታችን በዝርዝሩ ውስጥ ይታያል፤

    ስእል 16፤ አዲስ የተፈጠረው አካውንት/ የተጠቃሚ መታወቂያ (User ID)

    ደረጃ 4፦ ተጣማጅ ቁልፎቹን ስንፈጥር የመረጥናቸውን ተያያዥ አሠራሮች አጠቃሎ የሚያቀርብልንን Summary ገጽ ለመክፈት ይህን ማዘዣ መንካት

    ማስታወሻበኦፕን-ፒጂፒ መርጃ (OpenPGP Setup Wizard) የተፈጠረ ማንኛውም ተጣማጅ ቁልፍ በ2048 ባይት (bit) አወቃቀር እንደሚፈጠር እና ለአምስት ዓመታት እንደሚያገለግል ማስታወስ ያስፈልጋል። ቁልፉ በዚህ መንገድ ከተፈጠረ በኋላ እነዚህን ነገሮች መቀየር አይቻልም።

    4.2.2 ለሌላ የኢሜይል አካውንት ተጨማሪ ተጣማጅ ቁልፎችን መፍጠር እና የመሰረዣ ሰርተፊኬት (Revocation Certificates) ማውጣት

    ለእያንዳንዱ የኢሜይል አካውንት የተለየ ተጣማጅ ቁልፍ መፍጠር የተለመደና መደበኛ አሠራር ነው። ስለዚህም ለተጨማሪ የኢሜይል አካውንቶቻችን ተጨማሪ ተጣማጅ ቁልፎችን መፍጠር ከፈለግን የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል አለብን። ተጣማጅ ቁልፍ መፍጠር ከእርሱ ጋራ የተያያዘ ሌላ ተጣማጅ ቁልፍን መሰረዝና ይህንኑ የሚያረጋግት ሰርተፊኬት ማግኘትን ያጠቃልላል። የግል ቁልፋችንን ከረሳነው ወይም ተሰርቋል ብለን ካሰብን ተጣማጁ የአደባባይ ቁልፍ እንዳይሠራ ለማድረግ ይህንን የስረዛ ሰርተፊኬት መልእክት ለምንለዋወጣቸው ሰዎች መላክ ይኖርብናል።

    ደረጃ 1፦ ከታች የሚታየውን ገጽ ለመክፈት የሚከተለውን መንገድ መከተል OpenPGP > Key Management መምረጥ

    ስእል 17፤ በኦፕን-ፒጂፒ (OpenPGP) የቁልፍ ማስተዳደሪያ ክፍል በGenerate ስር New Key Pair የሚለው ተመርጦ

    ማስታወሻDisplay All Keys by Default የሚለውን በመምረጥ በኦፕን-ፒጂፒ መርጃ (OpenPGP Setup Wizard) ለመጀመሪያ የኢሜይል አካውታችን የተፈጠረውን ተጣማጅ ቁልፍ መመልከት እንችላለን፤ በስእል 17 እንደሚታየው።

    ደረጃ 2በስእል 17 እንደሚታየው ከKey Management ክፍል ስር Generate > New Key Pair የሚለውን መምረጥ

    ስእል 18፤ የኦፕን-ፒጂፒ ቁልፍ መፍጠሪያ ገጽ

    ደረጃ 3Account / User ID በሚለው ቁልቁል ተዘርጊ ዝርዝር ስር ከሚገኙት አንድ የኢሜይል አካውንት መምረጥ፣ ከዚያም Use generated key for the selected identity የሚለውን መምረጥ። የግል ቁልፋችንን (private key) ደኅንነት ለመጠበቅ ተጨማሪ የይለፍ ሐረግ (passphrase) መፍጠር።

    ማስታወሻ፦ ስሙ እንደሚያመለክተው የይለፍ ሐረግ (passphrase) በአጭሩ ረጅም የይለፍ ቃል ነው። ኢንጂሜይል ከተለመደው የረዘመ እና አስተማማኝ የሆነ የይለፍ ቃል እንድንፈጥር ይጠይቀናል።

    ማሳሰቢያ፦ ተጣማጅ ቁልፍ ስንፈጥር ምንጊዜም የይፈለፍ ሐረጎችን መጠቀም አለብን። በተጨማሪም "no passphrase" የሚለውን አማራጭ ፈጽሞ መምረጥ የለብንም።

    ስእል 19፤ የኦፕን-ጂፒጂ የቁልፍ መፍጠሪያ የቁልፉን የአገልግሎት ጊዜ ማብቂያ ያሳየናል

    ማስታወሻ፦ የተጠማጅ ቁልፍ የአገልግሎት ጊዜ በራሳችን የደኅንነት ጥበቃ ፍላጎት ይወሰናል። ቁልፎቹን ቶሎ ቶሎ በቀየርን መጠን በሌላ ወገን የመታወቁ ወይም የመሰበር እድሉ ይቀንሳል። ሆኖም ተጠማጅ ቁልፉን በቀየርን ቁጥር አዲሱን ቁልፍ ለምንገናኘው ሰው መላክና፣ እርስ በርስ መገናኘታችንን ማረጋገጥ ይኖርብናል።

    ደረጃ 5፦ ተጣማጅ ቁልፉ አገልግሎት ላይ እንዲቆይ የምንፈልገውን ጊዜ ርዝመት የሚያመለክተውን የጊዜ ርዝመት መለኪያ መምረጥ እና ርዝመቱን የሚገልጽ ቁጥር በተገቢው ቦታ መጻፍ

    ደረጃ 6፡- በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ስእል 20፤ የኦፕን-ፒጂፒ የማረጋገጫ ሳጥን

    ደረጃ 7፦ አሁን በድጋሚ ቀጣዩን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ስእል 21፤ የኦፕን-ፒጂፒ የማረጋገጫ መጠይቅ ገጽ

    ደረጃ 8Create & Save Revocation Certificate* የሚባለውን የመፈለጊያ መስኮት ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት**

    ማስታወሻ፦ የማንፈልገው ሦስተኛ ወገን የአደባባይ ቁልፋችንን (public key) እንዳገኘብን ከጠረጠርን ወይም ቁልፉ ከጠፋብን በአድራሻው ለምንገናኘው ሰው የመሰረዣ ሰርተፊኬት (revocation certificate) በመላክ ተጣማጁን ቁልፍ ድጋሚ እንዳይጠቀምበት ማሳሰብ አለብን። ኮምፒውተራችን ከጠፋብን፣ ከተሰረቀ ወይም ከተወረሰብንም ተመሳሳይ እርምጃ መውሰድ እንዳለብን መዘንጋት የለብንም። የመሰረዣ ሰርተፊኬታችንን (revocation certificate) ቅጂ በጥንቃቄ ማስቀመጥ በጥብቅ ይመከራል።

    ስእል 22፤ የኦፕን-ፒጂፒ የማንቂያ ገጽ

    ደረጃ 9፦ ቀጣዩን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማረጋገጫ መንካት፤ ከዚያም ከዚህ አካውንት ጋራ የተያያዘውን የይለፍ ሐረግ (passphrase) በስእሉ እንደሚታየው ማስገባት/መጻፍ

    ስእል 23፤ ተጣማጅ ቁልፉን ለመፍጠር የኦፕን-ጂፒጂ የይለፍ ሐረግ ማስገቢያ

    ደረጃ 10፦ ተጣማጅ ቁልፎቹን መርጠር እና የመሰረዣ ሰርተፊኬት የመፍጠር ሒዱተን ለማጠናቀቅ ይህንን ማረጋገጫ መንካት

    ስእል 24፤ የኦፕን-ጂፒጂ የቁልፍ ማስተዳደሪያ ተጣማጅ ቁልፉን ያሳያል

    ማስታወሻDisplay All Keys by Default የሚለውን አማራጭ መምረጥ/ Check ከአካውንቶቻችን ጋራ የተያያዙትን ተጣማጅ ቁልፎች በሙሉ እንድንመለከት ያስችለናል። ይህን ማድረግ ያላብን ግን ብቻችንን በአስተማማኝ ስፍራ ከሆንን ብቻ ነው።

    ተጣማጅ ቁልፉን እና ተያያዥ የመሰረዣ ሰርተፊኬቱን ከፈጠርን በኋላ መረጃውን ለምናምነውና መረጃ ለምንለዋወጠው ሰው ልንሰጠው እንችላለን ማለት ነው።

    4.2.3 ኢንጂሜይልን ከኢሜይል አካውታችን ጋራ ማገናኘት

    ኢንጂሜይል (Enigmail) ከአንዱ የኢሜይል አካውታችን ጋራ መገናኘትና መሥራት እንዲችል ለማድረግ የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል ያስፈልጋል።

    ደረጃ 1፦ የሚከተለውን መንገድ ተከትሎ መምረጥ Tools > Account Settings

    ደረጃ 2፦ በስእሉ እንደሚታየው የኦፕን-ፒጂፒ ሴኵሪቲ (OpenPGP Security) ክፍሉን መምረጥ

    ስእሉ 25፤ የAccount Settings - OpenPGP Security ገጽ

    ደረጃ 3Enable OpenPGP support የሚለውን መምረጥ፤ ከዚያም Use email address of this identity to identify OpenPGP key የሚለውን በስእል 11* እንደሚታየው መምረጥ**።

    ደረጃ 4፦ ወደ ተንደርበርድ (Thunderbird) ዋና የተጠቃሚዎች መቆጣጠሪያ ለመመለስ ይህንን ማዘዣ መንካት

    4.3 የአደባባይ ቁልፍን መቀባበል

    ኢንክሪፕት የተደረጉ የኢሜይል መልእክቶችን መላላክ ከመጀመራችን በፊት፣ መልእክት ላኪና ተቀባይ የአደባባይ ቁልፎቻችንን (public keys) መቀባበል አለብን። በተጨማሪም የተቀበልነው ቁልፍ ትክክለኛ እና በእውነትምም የላከልን ሰው ንብረት መሆኑን ማረጋገጥ ይኖርብናል።

    4.3.1 ኢንጂሜይልን በመጠቀም የአደባባይ ቁልፍን መቀባበል

    የአደባባይ ቁልፍን በኢንጂሜይል (Enigmail)/ኦፕን/ፒጂፒ (OPenPGP) ለመቀባበል ሁለቱም ወገኖች የሚከተሉትን ደረጃዎች መፈጸም ይኖርባቸዋል።

    ደረጃ 1ተንደርበርድን መክፈት፤ ከዚያም አዲስ መልእክት ለመጻፍ ይህንን መንካት

    ደረጃ 2OpenPGP > Attach My Public Key የሚለውን መምረጥ

    ማስታወሻ፦ በዚህ አማራጭ የአባሪ ማያያዣው ማለትም Attachments: ወዲያውኑ አይታይም፤ በምትኩ መልእክቱን ከላክን በኋላ ወዲያውኑ ይታያል።

    የተለየ የአደባባይ ቁልፍ ለመላክ ከፈለግን ደግሞ OpenPGP > Attach Public Key... የሚለው አማራጭ መምረጥ፤ ከዚያም ለመላክ የፈለግነውን ቁልፍ መምረጥ ይኖርብናል።

    ስእል 26፤ የመልእክት መጻፊያ ገበታው (Write message pane) በአባሪነት የአደባባይ ቁልፍ መያያዙን ያሳያል

    ደረጃ 3፦ የአደባባይ ቁልፍ በአባሪነት የተያያዘበትን የኢሜይል መልእክት ለመላክ ይህንን መላኪያ መንካት። ተከትሎ የሚከተለው ገጽ ይከፈታል።

    ስእል 28፤ የኦፕን/ፒጂፒ ገጽ ኢንክሪፕት ማድረጊያና መፈረሚያ አማራጮችን በመደበኛነት ተመርጠው ያሳያል

    ደረጃ 4Encrypt/sign message as a whole የሚለውን መምረጥ፤ ከዚያም በስእል 23 የተመለከተውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ደረጃ 5፦ የይለፍ ሐረጋችንን ማስገባት/መጻፍ ከዚያም ከታች በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ስእል 29፤ የኦፕን/ፒጂፒ ገጹን ከመዝጋታችን በፊት መልእክቱን ኢንክሪፕት ማድረግ እንፈልግ እንደሆነ ይጠይቀናል

    ደረጃ 6፦ መልእክቱን ኢንክሪፕት ለማድረግ፣ ለመፈረም እና ለመላክ ይህንን ማዘዣ መንካት

    4.3.2 ኢንጂሜይልን በመጠቀም የአደባባይ ቁልፍን ማምጣት (Import)

    መልእክት የሚለዋወጡት ሁለቱም ወገኖች አንዱን የሌላውን የአደባባይ ቁልፍ (public key) ለማምጣት (import) ከፈለጉ የሚከተሉትን ደረጃዎች በየበኩላቸው መከተል ይገባቸዋል።

    ደረጃ 1፦ መልእክት የምንለዋወጠውን ወይም የምንገናኘውን ሰው (correspondent) የአደባባይ ቁልፍ የያዘውን ኢሜይል መምረጥ እና መክፈት

    የምንገናኘው ሰው የአደባባይ ቁልፍ በኢሜይሉ ውስጥ ተሰውሮ (embedded) ከሆነ ዲክሪፕት (Decrypt) የማድረጊያው አዝራር (button) ለሥራ የተዘጋጀ ሆኖ እናገኘዋለን፤ በመልእክቱ አናት ላይም የሚከተለውን እናነባለን፤

    ስእል 30፤ Click Decrypt button to import public key block in message

    ደረጃ 2፦ የደረሰን የኢሜይል መልእክት ኢንክሪፕት የተደረገ መረጃ ይዞ እንደሆነ በቀጥታ ለመፈተሽ ይህንን ማዘዣ መንካትየኢንጂሜይል/ኦፕን-ፒጂፒ (Enigmail/OpenPGP) መሣሪያ የአደባባይ ቁልፍ የያዘ መረጃ መኖሩን ካረጋገጠ በኋላ ቁልፉን ማምጣት እንፈልግ እንደሆነ እንደሚከተለው ይጠይቀናል።

    ስእል 31፤ በመልእክት ውስጥ የተሰወረ የአደባባይ ቁልፍን ወደ ራሳችን ኮምፒውተር ማምጣት መፈለጋችንን እንድናረጋግጥ የሚጠይቅ መልእክት

    ደረጃ 3፦ የአደባባይ ቁልፉን ለማምጣት ይህንን ማዘዣ መንካት

    የአደባባይ ቁልፉን በተሳካ ሁኔታ አምጥተን/አስገብትን ስንጨርስ በስእሉ የሚታየውን የመሰለ መልአክት ይመጣልናል፤

    ስእል 32፤ አዲስ ያመጣነው የተገናኛችን የአደባባይ ቁልፍ ይታያል

    የምንገናኘውን ሰው የአደባባይ ቁልፍ ማግኘታችንን/መቀበላችንን ለማረጋገጥ የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል ያስፈልጋል።

    ደረጃ 1OpenPGP Key Management የሚለውን የቁልፍ ማስተዳደሪያ ገጽ ለመክፈት ይህንን መንገድ መከተልOpenPGP > Key Management

    ስእል 33፤ የኦፕን-ፒጂፒ የቁልፍ ማስተዳደሪያ በቅርብ ያመጣነውን የአደባባይ ቁልፍ ያሰየናል

    4.4 የተጣማጅ ቁልፎችን ትክክለኝነት ማረጋገጥና መፈረም

    በመጨረሻ ያመጣነው ቁልፍ በትክክልም ከምንፈልገው ሰው የተላከልን ቁልፍ መሆኑን ማመሳከር፣ ይህንንም ማረጋገጥ አለብን። ቁልፍ ተቀባይም ሆነ ላኪ ይህንን መፈጸም ይኖርባቸዋል።

    4.4.1 ተጣማጅ ቁልፍን ማረጋገጥ (Validate)

    ደረጃ 1፦ መልእክት የምንለዋወጠውን ሰው ከኢሜይል በተለየ ሌላ መንገድ ማግኘት። ለምሳሌ እንደሁኔታው በስልክ፣ በቴክስም መልእክት ወይም ስካይፕን በመሳሰሉ አገልግሎቶች መጠቀም ያቻላል። በየትኛውም መንገድ ይሁን ግን ሰውየውን በቀጥታ ማግኘታችንን ማረጋገጥ አለብን። የሚቻል ከሆነ በአካል ወይም በድምጽ መገናኘት ይመረጣል።

    ደረጃ 2፦ እኛም ሆንን የምንገናኘው ሰው የተለዋወጥነውን የአደባባይ ቁልፍ “አሻራ” ('fingerprints') ትክክለኛነት ማረጋገጥ አለብን። “አሻራ” ('fingerprints') እያንዳንዱን ቁልፍ ከሌላው የሚለይ የቁጥሮችና የፊደላት ድብልቅ የሆነ መለያ ነው። የፈጠርናቸውን ተጣማጅ ቁልፎች ወይም ያመጣናቸውን የአደባባይ ቁልፎች አሻራ ለማየት ከፈለግን በኦፕን-ፒጂፒ Key Management ገጽ መመልከት እንችላለን።

    የተጣማጅ ቁልፍን አሻራ ለማየት የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል ያስፈልጋል።

    ደረጃ 1OpenPGP ከዚያም Key Management መምረጥ፤ የፈለግነውን ቁልፍ በቀኝ-ንኬት (right-click) መክፈት በስእሉ የሚታዩትን አማራጮች ይደረድርልናል፤

    ስእል 34፤ በኦፕን/ፒጂፒ የቁልፍ ማስተዳደሪያ Key Properties ተመርጦ ይታያል

    ደረጃ 2፦ ተከታዩን ገጽ ለመክፈት Key Properties የሚለውን መምረጥ

    ስእል 35፤ የ Key Properties ገጽ

    መልእክት የምንለዋወጠው ሰው እነዚህን ደረጃዎች መድገም ይኖርበታል። የተለዋወጥናቸው ቁልፎች አሻራ ላኪው ከላከልን ጋራ ተመሳሳይ መሆናቸውን አንዳችን ለሌላው ማረጋገጥ ያስፈልገናል። አሻራዎቹ ተመሳሳይ ካልሆኑ የአደባባይ ቁልፎቻችንን በድጋሚ መለዋወጥና ትክክለኝነታቸውን ማረጋገጥ አለብን።

    ማስታወሻ፦ የየቁልፎቹ አሻራ ምሥጢራዊ ነገር አይለደም። ስለዚህም በፈለግን ጊዜ ለማረጋገጥ በምንፈልገው ቦታ ልናስቀምጠው/ልንመዘግበው እንችላለን።

    4.4.2 ትክክለኝነቱ የተረጋገጠ የአደባባይ ቁልፍን መፈረም

    ከምንገናኘው ሰው የደረሰን ቁልፍ ትክክል መሆኑን ካረጋገጥን በኋላ ይህንኑ መልሶ ለማረጋገጥ ፊርማችንን ልናኖርበት ይገባል።

    ትክክለኝነቱ የተረጋገጠን የአደባባይ ቁልፍ በፊርማ ለማተም የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል ይገባል።

    ደረጃ 1፦ ወደ Key Management ገጽ ለመመለስ ይህንን ማዘዣ መንካት

    ደረጃ 2፦ የምንገናኘውን ሰው የአደባባይ ቁልፍ በእትፍ-ንኬት መክፈት እና Sign Key የሚለውን በመምረጥ ቀጣዩን ገጽ መክፈት

    ስእል 36፤ የኦፕን/ፒጂፒ የመፈረሚያ Sign Key ገጽ

    ደረጃ 3፦ በቅድሚያ I have done very careful checking የሚለውን አመራጭ መምረጥ፤ ከዚያም ፊርማውን ለማጠናቀቅ ይህንን ማዘዣ መንካት፤ ይህ ወዲያውኑ ወደ OpenPGP Key Management መስኮት ይመልሰናል።

    ስእል 37፤ የተረጋገጠ ቁልፍ በኦፕን/ፒጂፒ ውስጥ ይታያል

    4.4.3 ተጣማጅ ቁልፎችን ማስተዳደር

    OpenPGP Key Management የሚባለው መስኮት የተለያዩ ተጣማጅ ቁልፎችን ለመፍጠር፣ ትክክለኝነታቸውን ለማረጋገጥ እና በፊርማ ለማተም ያገለግላል። ከቁልፍ ጋራ የተያያዙ ሌሎች ተግባሮችንም መፈጸም እንችላለን።

    • Change Passphrase፦ ተጠማጅ ቁልፋችንን የምንቆልፍበትን የይለፍ ሐረግ (passphrase) ለመለወጥ ያስችለናል።
    • Manage User IDs፦ ከአንድ የሚበልጡ የኢሜይል አካውንቶቻችንን ከአንድ ተጣማጅ ቁልፍ ጋራ ለማጣመር ያስችለናል።
    • Generate & Save Revocation Certificate፦ ከዚህ ቀደም የፈጠርነው የመሰረዣ ሰርተፊኬት ከጠፋብን አዲስ ሰርተፊኬት እንድንፈጥር ያስችለናል።

    4.5 የኢሜይል መልእክቶችን ኢንክሪፕት እና ዲክሪፕት ማድረግ

    ማስታወሻ፦ የማንኛውም ኢሜይል መልእከት የራስጌ (header) መረጃ ማለትም Subject (ርእሰ ጉዳይ) የሚለውና የተቀባዮች አድራሻ (ToCC እና BCC የሚባሉትን ጨምሮ) መልእክቱ ሲላክ ኢንክሪፕት አይደረግም፤ ሌጣውን ነው የሚላከው። ስለዚህም የኢሜይል ልውውጦቻችንን ምሥጢራዊነት እና ደኅንነት ለመጠበቅ የርእሰ ጉዳይ ማስፈሪያው ላይ የምንጽፈው ነገር ይዘቱን የሚጠቁም እንዳይሆን መጠንቀቅ አለብን። በተጨማሪም መልእክቶችን ለቡድን አባላት ስንልክ የተቀባዮቹን አድራሻዎች BCC በሚለው ቦታ ላይ መጻፍ በጥብቅ ይመከራል።

    አባሪ ሰነዶች (attachments) ያሉትን መልእክት ኢንክሪፕት ስናደርግ PGP/MIME በሚባለው አማራጭ ኢንክሪፕት ማድረግ በጥብቅ ይመከራል። ይህ አማራጭ መልእክቱን ብቻ ሳይሆን አባሪዎቹንም ኢንክሪፕት ያደርግልናል።

    4.5.1 መልእክትን ኢንፕሪፕት ማድረግ

    መረጃ ከምንለዋወጠው ሰው ጋራ የአደባባይ ቁልፎቻችንን በትክክል ከተለዋወጥን፣ ይህንኑ ካረጋገጥን እና በፊርማ ካተምን በኋላ መልእክቶችን ኢንክሪፕት አድርጎ ለመለዋወጥ እና ዲክሪፕት አድርጎ ለማንበብ እንችላለን።

    የምንልከውን የኢሜይል መልእክት ኢንክሪፕት ለማድረግ የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል ይገባል።

    ደረጃ 1፦ የኢሜይል አካውንታችንን መክፍት ከዚያም አዲስ ኢሜይል ለመጻፍ ይህንን ማዘዣ መንካት

    ደረጃ 2፦ ቀጣዩን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ስእል 38፤ የኦፕን/ፒጂፒ የኢንክሪፕሽን መስኮት

    ማስታወሻበስእል 28 እንደሚታየው Encrypt/sign message as a whole የሚለውን አማራጭ መርጠን መልእክቱን በ*PGP/MIME** ከላክነው ስእል 35 አይታይም።

    ደረጃ 3፦ ከላይ በስእል 32 እንደሚታየው Sign Message እና Encrypt Message የሚሉትን ሁለቱንም አማራጮች መምረጥ፤ ከዚያም ለመፈረምና የኢሜይላችንን ያዘት ኢንክሪፕት አድርጎ ለማጠናቀቅ ይህንን ማዘዣ መንካት

    ማስታወሻ፦ መልእክቱ መፈረሙን እና ኢንክሪፕት መደረጉን ለማረጋገጥ ከታች የሚታዩት ምልክቶች በስተግርጌ ቀኝ በኩል መኖሩን መመልከት ያስፈልጋል፤

    ስእል 39፤ የመልእክት መፈረም እና ኢንክሪፕሽን ማረጋገጫ ምልክቶች

    ደረጃ 4፦ መልእክቱን ለመላክ ይህንን ማዘዣ መንካት። ፊርማውን ለማተም የግል ቁልፋችንን (private key) እንድናስገባ እንጠየቃለን።

    4.5.2 መልእክቶችን ዲክሪፕት ማድረግ

    የተላከልንን ኢንክሪፕት የተደረገ መልእክትን ስንከፍት ኢንጂሜይል/ኦፕን-ፒጂፒ (Enigmail/OpenPGP) መልእክቱን በቀጥታ ዲክሪፕት ለማድረግና ለመክፈት ይሞክራል። ይህም የሚከተለውን ገጽ እንዲከፈት ያደርገዋል፤

    ስእል 40፤ የኦፕን-ፒጂፒ የይለፍ ወይም የስማርትካርድ ፒን ማስገቢያ

    ደረጃ 1፦ ከላይ በስእል 37 እንደሚታየው የይለፍ ሐረግ ማስገባት/መጻፍ

    የይለፍ ሐረጉን ካስገባን በኋላ መልእክቱ ዲክሪፕት ሆኖ እንደሚከተለው ሆኖ ይታያል።

    ስእል 41፤ ዲክሪፕት የተደረገ መልእክት በመልእክት መመልከቻ ውስጥ ይታያል

    አሁን መልእክቱን በተሳካ ሁኔታ ዲክሪፕት አድርገናል። ከጓደኛችን ጋራ መልእክት በተለዋወትን ቁጥር በክፍል 4.5 የኢሜይል መልእክቶችን ኢንክሪፕት እና ዲክሪፕት ማድረግ ስር የተዘረዘሩትን ደረጃዎች በመድገም ምሥጢራዊነቱ እና ደኅንነቱ የተረጋገጠ ልውውጥ ማድረግ እንችላለን። የመልእክት ልውውጣችንን መሰለል የሚፈለግ ሌላ ወገን ቢኖር እንኳን ሙከራው አይሳካም።

    ተንቀሳቃሽ ተንደርበርድ ከጂፒጂ እና ከኢንጂሜይል

    1.0 በሚጫነው (Installed) እና በተንቀሳቃሹ የተንደርበርድ (Thunderbird) አይነቴዎች መካከል ያለው ልዩነት

    የተንቀሳቃሽ ተንደርበርድ (Portable Thunderbird) ዋና ጥቅም የኢሜይሎቻችንን ቅጂ በመረጥነው ውጫዊ ቅንጣት (external device) ወይም የማስታወሻ ቋት (USB memory stick) ላይ ለማጠራቀም የሚያስችለን መሆኑ ነው። በተጨማሪም የተንቀሳቃሽ ተንደርበርድ (Portable Thunderbird) ፕሮግራም ራሱም ይሁን ወደማጠራቀሚያዎቻችን የገለበጥናቸው ኢሜሎች በትሩክሪፕት (TrueCrypt) ኢንክሪፕት የተደረገ ክፍል (volume) ውስጥ እንዲሰወሩ ማድረግ ይቻላል። ይህ ማለት የኢሜይሎቻችንን፣ የኢሜይል አካውንቶቻችንን እና አድራሻዎቻችንን ደኅንነት የበለጠ አስተማማኝ ማድረግ እንችላለን ማለት ነው። ሆኖም ተንቀሳቃሽ የውጫዊ ቅንጣቶቻችን (external device) ወይም የማስታወሻ ቋታችን (USB memory stick) እና የተንቀሳቃሽ መሣሪያዎቻችን (portable tools) ደኅንነት እንደምንጠቀምበት ኮምፒውተር ጤንነት እንደሚወሰን መዘንጋት የለብንም። ኮምፒውተሩ የተበከለ ከሆነ ለአድዌር፣ ለማልዌር፣ ለስፓይዌር እና ለቫይረስ ሊጋለጡ ይችላሉ።

    ማስታወሻ፦ የኢሜይል ግንኙነቶቻችንን ምሥጢራዊነትና ደኅንነት ለማስጠበቅ ** ተንቀሳቃሽ ጂኤንፒጂ (GnuPG Portable)** የተባለውን ፕሮግራም ጭኖና ገለብጦ (download and extract) መጠቀም በጥብቅ ይመከራል። ዝርዝር አጫጫኑ በዚህ ገጽ መጨረሻ ግድም ተገልጿል።

    2.0 ተንቀሳቃሽ ተንደርበርድን መጫን እና መጠቀም (Download and Extract)

    ተንቀሳቃሽ ተንደርበርድን (Portable Thunderbird) ለመጫን እና አውጥቶ ለመጠቀም የሚከተሉትን ደረጃዎች መከተል ያስፈልጋል።

    ደረጃ 1፦ ወደ መጫኛው ድረ ገጽ ለመሔድ ይህንን http://portableapps.com/apps/internet/Thunderbird_portable መስፈንጠሪያ መንካት/ክሊክ

    ደረጃ 2፦ ይህንን የመጫኛ ማዘዣ በመንካት/ክሊክ የመጫኛውን ገጽ ምንጭ መክፈት።

    ደረጃ 3፦ ይህንን የማኖሪያ ማዘዣ በመንካት/ክሊክ የመጫኛ ፋይሉን በምንፈልገው ቦታ ማኖር/ማስቀመጥ (save)። ከዚያም ወዳኖርንበት ቦታ መሔድ።

    ደረጃ 4፦ ይህንን የመጫኛውን ፋይል በእጥፍ-ንኬት መክፈት፤ ተከትሎ Open File - Security Warning የሚል ሳጥን ይከፈታል። ከታች በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት/ክሊክ

    ስእል 1፤ የሞዚላ ተንደርበርድ፣ ተንቀሳቃሽ አይነቴ የመጫኛ መስኮት

    ደረጃ 5፦ ተከታዩን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ስእል 2፤ የመጫኛውን ቦታ መምረጫ (Choose Install Location) መስኮት

    ደረጃ 6፦ ተከታዩን የፎልደር ማሰሻ ( Browse for Folders) መስኮት ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት

    ስእል 3፤ የፎልደር ማሰሻ ( Browse for Folders) መስኮት

    ደረጃ 7፦ ከላይ በስእል 3 እንደሚታየው ወደ ውጫዊ ቅንጣቱ (external device) ወይም የማስታወሻ ቋቱ (USB memory stick) መሔድ፤ ከዚያም የሞዚላ ተንደርበርድ ተንቀሳቃሽ አይነቴ (Mozilla Thunderbird, Portable Edition) የተቀመጠበትን ቦታ ትክክለኛነት ለማረጋገት ይህንን ማዘዣ መንካት/ክሊክ። ይህ ወዲያውኑ ወደ መጫኛ ቦታ መምረጫው (Choose Install Location) መስኮት ይመልሰናል።

    ደረጃ 8፦ የመጫኛ (Installing) መስኮቱን ለመክፈት እና የሞዚላ ተንደርበርድ ተንቀሳቃሽ አይነቴ (Mozilla Thunderbird, Portable Edition) ፋይልን መገልበጥ (extracting) ለመጀመር ይህንን ማዘዣ መንካት። በማስከተልም የመገልበጥ ሒደቱን ለማጠናቀቅ ይህን ማዘዣ መንካት

    ደረጃ 9የሞዚላ ተንደርበርድ ተንቀሳቃሽ አይነቴ (Mozilla Thunderbird, Portable Edition) ወደተገለበጠበት/ወደተቀመጠበት ውጫዊ ቅንጣት (external device) ወይም የማስታወሻ ቋት (USB memory stick) መሔድ።

    ደረጃ 10፦ ፋይሉን ያስቀመጥንበትን ውጫዊ ቅንጣት (external device) ወይም የማስታወሻ ቋት (USB memory stick) በእጥፍ-ንኬት መክፈት፤ በስእሉ የሚታየውን ይመስላል፤

    ስእል 4፤ አዲስ የተጫነው ተንቀሳቃሽ የሞዚላ ተንደርበርድ አይነቴ በፎልደሩ ውስጥ ይታያል

    3.0 ለተንደርበርድን የተዘጋጀውን ተንቀሳቃሽ ጂፒጂ መጫን እና መጠቀም (Download and Extract)

    ደረጃ 1፦ ወደ መጫኛው ድረ ገጽ ለመሔድ ይህንን http://portableapps.com/support/thunderbird_portable#encryption መስፈንጠሪያ መንካት/ክሊክ

    ደረጃ 2፦ ይህንን የመጫኛ ምንጭ በመንካት/ክሊክ ለተንደርበርድ የተሠራውን የጂፒጂ ተንቀሳቃሽ አይነቴ GPG_for_Thunderbird_Portable_1.4.11.paf.exe የመጫኛ መስኮት መክፈት። ከዚያም ይህንን ማዘዣ በመንካት/ክሊክ የመጫኛ ፋይሉን በመረጥነው ቦታ ማኖር (save)።

    ደረጃ 3፦ ይህንን የመጫኛውን ፋይል በእጥፍ-ንኬት መክፈት፤ ተከትሎ Open File - Security Warning የሚል ሳጥን ይከፈታል። ከታች በስእሉ የሚታየውን ገጽ ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት/ክሊክ

    ስእል 6፤ የቋንቋ መጫኛ መስኮት

    ደረጃ 4 የሚለውን ማዘዣ መንካት፤ ተከትሎ ለተንደርበርድ የተሠራውን የጂፒጂ ተንቀሳቃሽ አይነቴ መጫኛ GPG for Thunderbird | Portable Apps Installer መስኮት ይከፈታል። ከዚያም ወደ ቀጣዩ ደረጃ ለመሔድ የሚለውን ማዘዣ መንካት በስእሉ የሚታየውን ገጽ ይከፍትልናል።

    ስእል 7፤ የመጫኛ ቦታ መምረጫ (Choose Install Location) መስኮት

    ደረጃ 5፦ በተከታዩ ስእል የሚታየውን የፎልደር ማሰሻ ( Browse for Folders) መስኮት ለመክፈት ይህንን ማዘዣ መንካት/ክሊክ

    ስእል 8፤ የፎልደር ማሰሻ ( Browse for Folders) መስኮት

    ደረጃ 6፦ ወደ መጫኛ ቦታ መምረጫ (Choose Install Location) መስኮት (ስእል 7) ለመመለስ የሚለውን ማዘዣ መንካት/ክሊክ። ከዚያም ተንቀሳቃሽ ጂኤንፒጂን (Portable GnuPG) መገልበጥ (extracting) ለመጀመር ይህንን ማዘዣ መንካት። ሒደቱ ሲጠናቀቅም ይህንኑ ለማረጋገጥ የሚለውን መንካት

    ደረጃ 7፦ ወደ ውጫዊ ቅንጣቱ (external device) ወይም የማስታወሻ ቋቱ (USB memory stick) መሔድ፤ *E: የሚለውን በመምረጥ ለተንደርበርድ የተሠራው የጂፒጂ ተንቀሳቃሽ አይነቴ (GPG for Thunderbird Portable) ፕሮግራም በትክክል መገልበጡን (extracted) ማረጋገጥ።

    ስእል 9፤ ተንቀሳቃሽ/ተነቃዩ የመረጃ ማጠራቀሚያ ቋት አዲስ የተገለበጠው ለተንደርበርድ የተሠራው የጂፒጂ ተንቀሳቃሽ አይነቴ ፕሮግራም መኖሩን ያሳያል

    4.0 ኢንጂሜይልን መጫንና መጠቀም

    ኢንጂሜይል (Enigmail) የኢሜይል ግንኙነታችንን ምሥጢራዊነት የሚጠብቀው የሞዚላ ተንደርበርድ (Mozilla Thunderbird) እጥያ (add-on) ነው። ኢንጂሜይል (Enigmail) ከተንደርበርድ (Thunderbird) ሳንወጣ የጂኤንዩፒጂ (GnuPG) ኢንክሪፕት ማድረጊያ ፕሮግራም ለማግኘት/ለመጠቀም ያስችለናል። ኢንጂሜይል (Enigmail) በተንደርበርድ (Thunderbird) የተጠቃሚዎች ማዘዣ ገጽ ላይ OpenPGP በሚል መለያ ይገኛል።

    ደረጃ 1፦ ወደ መጫኛው ድረ ገጽ ለመሔድ ይህንን http://enigmail.mozdev.org/home/index.php.html መስፈንጠሪያ መንካት/ክሊክ

    ደረጃ 2፦ በገጹ አናት በስተግራ ከሚገኘው Download ከሚለው ርእስ ስር የሚገኘውን ይህንን መስፈንጠሪያ በመንካት/ክሊክenigmail-1.1.2-tb-win.xpi መጫኛ (download) መስኮት መክፈት። ከዚያም ይህን የተንደርበርድ መጫኛ በኮምፒውተራችን ላይ ለማኖር (save) ይህን ማዘዣ መንካት

    ደረጃ 3የተንቀሳቃሽ ተንደርበርድን (Thunderbird Portable) ፎልደር መክፈት፤ ከዚያም ይህን በእጥፍ ንኬት መክፈት፤ ተከትሎ ተንቀሳቃሽ ተንደርበርድ (Thunderbird Portable) ይከፈታል።

    ደረጃ 4በተንቀሳቃሽ ተንደርበርድ (Thunderbird Portable) ውስጥ በስእሉ እንደሚታየው Tools > Add-ons የሚለውን መንገድ ተከትሎ መክፈት፤

    ስእል 10፤ ተንቀሳቃሽ ተንደርበርድ (Thunderbird Portable) የቅጥያ (Add-ons) ክፍሉ ተመርጦ ይታያል

    ተከትሎ ቀጥዩ ገጽ ይከፈታል

    ስእል 11፤ ተንቀሳቃሽ ተንደርበርድ (Thunderbird Portable) የቅጥያዎች (Add-ons) መስኮት

    ደረጃ 5 የሚለውን ማዘዣ በመንካት ኢንጂሜይልን (Enigmail) የመጫንና ለሥራ የማዘጋጀት ሒደት ማጠናቀቅ። በመጨረሻም ተንቀሳቃሽ ተንደርበርድ (Thunderbird Portable) ዘግቶ-መክፈት (restart)።

    ተንቀሳቃሽ ተንደርበርድን (Thunderbird Portable) እና ጂፒጂ ለተንደርበርድን (GPG for Thunderbird) በትክክል ገልብጠን ለሥራ ካዘጋጀን በኋላ የኢሜይል አካውንቶቻችንን በተንደርበር ስለማስመዝገብ ተጨማሪ መረጃ ለማግኘት ይህንን ተንደርበርድ ምእራፍ ማንበብ ይጠቅማል።

    የሚዘወተሩ ጥያቄዎች እና ክለሳ

    5.0 የሚዘወተሩ ጥያቄዎች እና ክለሳ

    ሶሊያና እና አደም የራይዝአፕ የኢሜይል አካውንታቸው/አድራሻቸው ከሞዚላ ተንደርበርድን (Mozilla Thunderbird) ጋራ አያይዘው ኢሜይል ለመላክ ተዘጋጅተዋል። የኢንተርኔት ግንኙነት ባይኖራቸው እንኳን የቀደሙ መልእክቶቻቸውን መክፈትና ማንበብ መቻላቸው ደስ ብሏቸዋል።

    በማስከተል ጂ[ኤንዩ]ፒጂ (GnuPG) እና ኢንጂሜይል (Enigmail) የተባሉትን ጭነዋል (installed)። የየራሳቸውን ተጣማጅ ቁልፎች (key pairs) ፈጥረው፣ የአደባባይ ቁልፎቻቸውን (public keys) ተለዋውጠው፣ አሻራዎቻቸውን (fingerprints) በማስተያየትም የተለዋወጧቸውን ቁልፎች ትክክለኝነት አረጋግጠው ጨርሰዋል።

    ሶሊያና እና አደም የአደባባይ ቁልፎችን በመጠቀም ኢንክሪፕት የማድረጉን ሒደት ለመረዳት ጥቂት ጊዜ ቢወስድባቸውም ኢንክሪፕት የተደረገና ምሥጢራዊነቱ የተጠበቀ ግንኙነት ያለውን ጠቀሜታ በሚገባ ተረድተዋል። ለሶፍትዌሮቹ አዲስ እንደመሆናቸው ግን ጥያቄዎች አሏቸው።

    ጥያቄኢንጂሜይልን (Enigmail) ብቻ ጭኜ (install) ነገር ግን ጂ[ኤንዩ]ፒጂ (GnuPG) ባልጭን ምን የፈጠራል?

    መልስ፦ ጥያቄውን በቀጥታ ለመመለስ ኢንጂሜይልን (Enigmail) ብቻውን ምንም አይሠራልንም። ኢንጂሜይልን (Enigmail) መልእክቶችን ኢንክሪፕት ለማድረግ የሚችለው በጂ[ኤንዩ]ፒጂ (GnuPG) ሶፍትዌር መሆኑ መረሳት የለበትም።

    ጥያቄበተንደርበርድ (Thunderbird) ምን ያህል የኢሜይል አካውንቶችን/አድራሻዎችን መፍጠር እንችላለን?

    መልስ፦ የፈለከውን ያህል ማውጣት ትችላለህ። በተንደርበርድ (Thunderbird) የኢሜይል ማናጀር ነው፤ ሃያ ወይም ከዚያ የሚበልጡ የኢሜይል አካውንቶችን ማስተናገድ ይችላል።

    ጥያቄ፦ ጓደኛዬ የጂሜይል () አካውንት አለው። ተንደርበርድ (Thunderbird)ጂ[ኤንዩ]ፒጂ (GnuPG)** እና ኢንጂሜይል (Enigmail) እንዲጭን ማሳመን ይኖርብኛል ማለት ነው?*

    መልስ፦ በጣም የሚመረጠው እርሱ ነው። ከአንቺ ጋራ ተመሳሳይ የሆነ የደኅንነት ጥበቃ ምርጫዎችን (configure) እንዲያደርግ አድርጊው። ይህ ከሆነ የደኅንነቱ ጥበቃው አስተማማኝ የሆነ ግንኙነት ማድረግ ትችላላችሁ።

    ጥያቄየኢንጂሜይል (Enigmail) ኢንክሪፕት የሚያደርገው የኢሜይል መልእክት ክፍል የትኛው እንደሆነ ልታስታውሰኝ ትችላለን?

    መልስኢንጂሜይል (Enigmail) ኢንክሪፕት የሚያደርገው የመልእክቱን ይዘት ብቻ ነው። ይህ ማለት የመልእክቱን ርእሰ ጉዳይ (subject)፣ መልእክቱን የምንልክትበትን የኢሜይል አድራሻ እና የአድራሻውን ስም ኢንክሪፕት አያደርገውም ማለት ነው። ስለዚህ ምሥጢራዊ መልእክት ስንልክ የምንሰጠው የርእሰ ጉዳይ መለያ ምሥጢሩን የሚያሳብቅ እንዳይሆን መጠንቀቅ ይገባል። ማንነታችንን ፈጽሞ ለመደበቅ ከፈለግን የኢሜይል አድራሻውን ስንፈጥር እውነተኛ ስማችንን አለመጠቀም፣ ስሙንም እንዳይታይ ማድረግ ይኖርብናል።

    ጥያቄ፦ መልእክትን በዲጂታል ፊርማ የማተም አስፈላጊነት አሁንም ግልጽ አልሆነልኝም።

    መልስ፦ ዲጂታል ፊርማ የላክሽው መልእክት በትክክል ካንቺ መላኩን እና በመንገድም ላይ በሌላ ሦስተኛ ወገን አለመነካቱን ለማረጋገጥ ይጠቅማል። ልክ የወረቀት ደብዳቤ ስትልኪ ፖስታውን በማጣበቂያ እንደምታሽጊው አይነት ነው።

    5.1 የክለሳ ጥያቄዎች

    • አንድን መልእክት ኢንክሪፕት አድርገን ለጓደኛችን ከመላካችን በፊት ልንጭነውና ሥራ ልናስጀምረው የሚገባን ሶፍትዌር የትኛው ነው?
    • በተንደርበርድ ኢሜይላችንን ደኅንነቱ በተጠበቀ ሁኔታ መክፍት የምንችለው እንዴት ነው?
    • የኢሜይል አካውንታችንን የይለፍ ቃል/ቃሎች በተንደርበርድ (Thunderbird) ውስጥ ለጥበቃ አስተማማኝ በሆነ መንገድ ማስቀመጥ የምንችለው እንዴት ነው?
    • ራሳችንን በካይ/አደገኛ ይዘቶችን ከተሸከሙ ኢሜይሎች መከላከል የምንችለው እንዴት ነው?
    • የኢሜይል አካውንትን በማንኛውም የኢንተርኔት ማሰሻ (Internet browser) መክፈት እና በተንደርበርድን በመሳሰሉ ፕሮግራሞች መክፈት ልዩነቱ ምንድን ነው?