واژه‌نامه

برخی از عبارت‌های فنی که با خواندن نوشته‌های این تارنما با آن بر می‌خورید را در زیر تعریف شده‌اند:

  • نرم‌افزار رایگان: free software) کاملاً تفاوت دارد و نباید اشتباه شود، زیرا حقوقی مانند حق توزیع مجدد یا دخل و تصرف در کُد در نرم‌افزار رایگان برای مصرف کننده وجود ندارد.

  • نرم‌افزار آزاد و بازمتن: این خانواده از نرم‌افزارها به صورت رایگان در دست‌رس قرار می‌گیرند و علاوه بر رایگان بودن، امکان به اشتراک‌گذاری، تغییر و نشر آن‌ها وجود دارد

  • بایوس: سامانه‌ی ورودی/خروجی پایه) است نخستین و پایه‌ای ترین سطح نرم‌افزاری در رایانه است. بايوس به شما امکان تنظیم بسیاری از تنظیم‌های سخت‌افزار رایانه را می‌دهد که شامل رمز در زمان روشن کردن رایانه می‌شود.

  • لیست سیاه: فهرستی از تارنماها و خدمت‌های اینترنتی دیگر به خاطر مشی محدودکننده‌ای و پالایش‌گر امکان استفاده از آن‌ها وجود ندارد.

  • Whitelist: فهرستی از تارنماها یا خدمت‌های اینترنتی

  • دیوار آتش یا تاربارو: Outing) هم کنترل می‌شوند. بسته‌های اطلاعاتی که حاوی اطلاعات بدون مجوز هستند، به وسیله‌ی تاربارو متوقف می‌شوند.

  • بلوتوث: یک استاندارد برای ارتباط کوتاه‌برد با مصرف انرژی کم، کم‌هزینه و بی‌سیم است که از فن‌آوری رادیویی استفاده می‌کند. فن‌آوری حاضر استاندارد IEEE تحت عنوان WPANهای ۸۰۲٫۱۵ است. بلوتوث یا دندان آبی نام تجاری، اتصال بی‌سیمی با فاصله‌های نزدیک برای فرستادن و گرفتن پیام، عکس یا هر اطلاعات دیگر است که از نام یک پادشاه الهام گرفته شده است.

  • بوت یا راه‌اندازی: reset) رایانه شروع می‌شود.

  • CCleaner: از برنامه‌هایی که شما و یا سیستم عامل شما به تازگی از آن‌ها استفاده کرده‌اید را از- روی دیسک سخت پاک می‌کند.

  • ییی: دیسک گردان نوری‌ای یا درایو نوری‌ای که علاوه بر خواندن، برای نوشتن یا پاک کردن اطلاعات از دیسک‌های نوری استفاده می‌شود.

  • دور زدن: عمل رد شدن از سیستم فیلترینگ تارنماها یا دیگر خدمت‌های اینترنتی مسدود شده

  • Clam Win: یک نرم‌افزار ضد ویروس آزاد و باز متن برای سیستم‌عامل‌های مختلف.

  • Avast: یک نرم‌افزار ضد ویروس رایگان است.

  • Cobian Backup: نرم‌افزاری آزاد و بازمتن برای پشتیبان‌گیری. آخرین نسخه‌ی Cobian بازمتن نیست اما نسخه‌های پیشین آن با گواهی‌نامه‌ی بازمتن و آزاد در دست‌رس بودند.

  • دیوار آتش Comodo: یک نرم‌افزر دیوار آتش رایگان و قوی

  • Cookie: HTTP Cookie که به طور خلاصه به آن کوکی گفته می‌شود، بسته‌ای از اطلاعات است که توسط سرور به مرورگرهای اینترنتی فرستاده می‌شود و در صورت لزوم نیز از مرورگرهای کاربران به سرور باز می‌گردد. معمولاً کوکی‌ها کاربردهای زیر را دارند: کاربران ثبت شده یک تارنما را معرفی و شناسایی می‌کن ; برخی از اطلاعات کاربران را نگهداری می‌کنن ; رفت و آمدهای کاربران در داخل یک تارنما را ذخیره می‌کنن ; کاربرد دیگر کوکی‌ها، امکان ردگیری فعالیت‌های کاربران اس

  • امضای دیجیتال: هنگامی که پیغامی از کانالی ناامن ارسال می‌شوند، یک امضای دیجیتال که به شکل صحیح به انجام رسیده باشد می‌تواند برای شخص گیرنده پیام دلیلی باشد تا ادعای شخص فرستنده را باور کند و یا به عبارت بهتر شخص گیرنده از طریق امضای دیجیتال می‌تواند این اطمینان را حاصل کند که همان شخص فرستنده نامه را امضا کرده است و نامه جعلی نیست. امضاهای دیجیتال در بسیاری از جنبه‌ها مشابه امضاهای سنتی دستی هستند؛ انجام امضاهای دیجیتال به شکل صحیح بسیار مشکل‌تر از یک امضای دستی است. طرح‌ها فایل امضای دیجیتال بر مبنای رمزگذاری نامتقارن هستند و باید به شکل صحیح صورت گیرد تا موثر واقع شود. هم‌چنین امضاهای دیجیتال می‌توانند امضاهایی غیرقابل انکار را ایجاد کنند به این معنی که شخص امضاکننده نمی‌تواند تا زمانی که کلید شخصی فرد به صورت مخفی باقی مانده است، ادعا کند که من این نامه که امضای من را به همراه دارد، امضا نکرده‌ام.

  • نام دامنه: securityinabox.org

  • رمزگذاری: نوشتن» است.

  • Enigmail: ایمیل) رمزگذاری شده به همراه امضای دیجیتال را می‌دهد.

  • Eraser: Removable media) پاک می‌کند

  • فایرفاکس: Internet Explorer) هستند.

  • گنو/لینوکس: یک سیستم عامل آزاد و بازمتن که بهترین گزینه‌ی جایگزین برای ویندوز است

  • GPS: محل قرار داشتن شما، ساعت و آب و هوا در آن منطقه، فاصله‌ی شما از سطح دریا و داده‌های دیگر.

  • رخنه‌گر یا هکر: رخنه کردن یا هک یعنی استفاده از یک روش برای کنکاش به منظور نفوذ به یک سیستم و کنترل کردن نحوهٔ کار یک سیستم است. رخنه‌گر یا هکر به کسی گفته می‌شود که توانایی چنین کاری را دارد. وارد شدن به سیستم و یا شکست دادن محاسبات، دست‌رسی به اطلاعات محرمانه از خصوصیات یک هکر است.

  • نشانی IP: از جمله اینترنت) کار می‌کند، اختصاص داده می‌شوند.

  • فراهم‌گر خدمات اینترنتی (ISP): فراهم‌گر خدمات اینترنتی یا آی‌اس‌پی، واسطه‌ی دست‌رسی کاربران به اینترنت است. این شرکت‌ها از خطوط ارتباطی پرسرعت برای دریافت حجم بالای اطلاعات اینترنت و فرستادن داده‌های ارسالی کاربران به سرورها بهره می‌برند. این شرکت‌ها پهنای باند مصرفی اینترنت را از طریق تجهیزات ماهواره خود دریافت کرده و به وسیله شرکت دی‌اس‌ال مخابرات آن را بین مشترکین خود تقسیم می‌کند. در بسیاری از کشورها که دولت‌های آن‌ها دست‌رسی شهروندان به اینترنت را محدود یا مسدود می‌کنند، این فعالیت‌ها را از طریق IPSها انجام می‌دهند.

  • پیوستگی داده‌های فراسرخ (IrDA): Infrared) استفاده می‌کنند. در دستگاه‌های مدرن IrDA جایگزین بلوتوث شده است.

  • برنامه‌های جاوا (برنامک): Java Applet) نوعی برنامک در زبان جاوا می‌باشد که مروگر را قادر می‌سازد با استفاده از فن آوری جاوا تکه برنامه‌های را از اینترنت دریافت کرده و اجرا کنند. اپلت به صورت کامل درون صفحات وب پنهان شده و در متن و زمینه مرورگر اجرا می‌شود. این برنامک‌ها در همه‌ی سیستم‌عامل‌ها اجرا می‌شوند و معمولا برای بهبود صفحه‌های وب به کار می‌روند اما می‌توانند ساختاری مخرب داشته باشند

  • Keylogger: مثل رمزهای عبور) را دزدید. به عبارت دیگر این‌گونه برنامه‌ها با قرار گرفتن در حافظه از کلیدهای زده شده توسط کاربر گزارش گرفته و در قالب یک فایل برای نفوذگر می‌فرستند.

  • KeePassX: یک نرم‌افزار رایگان و امن برای ذخیره‌ی رمزهای عبور

  • LiveCD: یک لوح فشرده که به شما امکان می‌دهد تا به صورت موقت رایانه‌ی خود را با سیستم‌عاملی غیر از آن‌چه که نصب است راه‌اندازی کنید

  • بدافزار: malware)، برنامه‌هایی رایانه‌ای هستند. به علت آن‌که معمولاً کاربر را آزار می‌دهند یا خسارتی به وجود می‌آورند، به این نام مشهورند. برخی از آنان فقط کاربر را می‌آزارند. مثلاً او را مجبور به انجام کاری تکراری می‌کنند. اما برخی دیگر سیستم رایانه‌ای و داده‌های آن را هدف قرار می‌دهند که ممکن است خساراتی به بار آورند. در عین حال ممکن است هدف آن سخت‌افزار سیستم کاربر باشد. از انواع بدافزارها می‌توان به ویروس‌ها، کرم‌ها، اسب‌های تروآ، جاسوس‌افزارها، آگهی‌افزارها، روت‌کیت‌ها و هرزنامه‌ها اشاره کرد.

  • دستگاه یادیار: تصاویر، ریتم، آهنگ و...)، در به خاطرسپاری و یادآوری مطالب کمک می‌کند.

  • NoScript: یک افزونه‌ی امنیتی برای مرورگر فایرفاکس و کروم که از شما در برابر بدافزارهایی که در صفحه‌های اینترنتی قرار گرفته‌اند محافظت می‌کند.

  • Off the Record (OTR): یک افزونه‌ی رمزگذاری برای نرم‌افزار پیام‌رسان Pidgin

  • Peacefire: ایمیل) حاوی فهرست پراکسی‌های دورزننده‌ی فیلتر را دریافت می‌کنند. با این کار می‌توانند از شر سیستم سانسور اینترنت خلاص شوند.

  • تهدید فیزیکی: هر تهدیدی برای اطلاعات حساس شما که از سوی فردی باشد که به صورت مستقیم به رایانه‌ی شما دست‌رسی داشته باشد. البته تهدید فیزیکی شامل خطرهای فیزیکی مانند شکستگی، تصادف و حادثه‌های طبیعی هم می‌شود.

  • Pidgin: پیام‌رسانی آزاد و بازمتن که امکان استفاده از افزونه‌های رمزگذاری مثل OTR را فراهم می‌کند.

  • پراکسی: SMTP و DNS را نام برد.

  • نرم‌افزار انحصاری: End user license agreement) بیان می‌شود که شرط استفاده از این نرم‌افزارها منوط به پذیرش این موافقت نامه‌است.

  • RiseUp: مانند خدمت‌هایی چون جیمیل و یاهو و هات‌میل- از طریق تارنمای اینترنتی قابل دست‌رسی است و هم از طریق نرم‌افزارهایی چون Tunderbird.

  • راه‌یاب: مسیریابی» گفته می‌شود. دستگاه‌هایی چون Switch، Hub، Access Point و Gateway کارهای مشابهی انجام می‌دهند

  • Secure password database: ابزاری که می‌تواند رمزهای شما را رمزگذاری و ذخیره کند. برای دست‌رسی به این رمزها به رمز اصلی نیاز دارید که آن را در برنامه مشخص می‌کنید.

  • Secure Sockets Layer (SSL): مانند شماره‌ی کارت اعتباری) از این پروتکل استفاده می‌کنند. طبق آن‌چه در استاندارد آمده‌است. URLهایی که نیاز به یک ارتباط از نوع SSL دارند با:https به جای:http شروع می‌شوند.

  • گواهی‌نامه‌ی امنیتی: راهی که تارنماها و خدمت‌های اینترنتی برای اثبات ادعایی که کردند از آن استفاده می‌کنند تا مرورگر شما آن گواهی‌نامه را به عنوان گواهی‌نامه‌ی معتبر بپذیرد. آن تارنما یا خدمت باید امضای دیجیتال خود را از سازمانی معتبر بخرد.

  • خط مشی امنیتی: سندی نوشته شده که در آن شیوه‌ی برخورد سازمان با گونه‌های مختلف تهدید بیان شده است. این شیوه‌نامه حاوی مرحله‌هایی از رویدادهای امنیتی است که باید صورت بپذیرند

  • کابل امنیتی: کابلی که شامل یک قفل می‌باشد و برای وصل کردن لپ‌تاپ، رایانه یا دیگر قطعه‌های آن به دیوار یا میز به کار می‌رود. با این کار امکان دزدیده شدن آن کم می‌شود.

  • کارساز یا سرور: و کاربران آن‌ها) در همان رایانه یا در رایانه‌های دیگر ارائه می‌کند.

  • سیم کارت: ماژول شناسانندهٔ مشترک) کارتی هوشمند برای تلفن‌های همراه است. سیم کارت به طور امن کلیدهای مشترک-سرویس دهنده را برای شناساندن یک تلفن همراه در خود نگه می‌دارد. یک سیم کارت به کاربران اجازه می‌دهد که گوشی تلفن خود را به آسانی فقط با خارج کردن سیم کارت و قراردادن آن در گوشی دیگر تغییر دهند.

  • اسکایپ: VoIP) با دیگران تماس تلفنی برقرار کنند. تماس تلفنی و ویدیویی بین کاربران اسکایپ کاملاً رایگان است و برای تماس با تلفن ثابت و تلفن موبایل نیاز به خرید اعتبار می‌باشد. هم چنین این برنامه امکانات مختلف دیگری مانند پیام فوری، انتقال فایل، ویدیو کنفرانس و پست صوتی در اختیار کاربران قرار می‌دهد. به تازگی شرکت مایکروسافت این شرکت را خرید و اعلام کرد که در صورت درخواست مقام‌های امنیتی امکان شنود مکالمه‌ها را به آن‌ها می‌دهد.

  • کد منبع: Source code) می‌گویند. هر برنامه‌ی رایانه‌ای با یکی از زبان‌های برنامه‌نویسی نوشته شده است، مانند جاوا، سی/سی‌پلاس‌پلاس و پرل. متن این برنامه‌ها ممکن است چند خط داشته باشند یا میلینون‌ها خط، به این متن کد منبع می‌گویند. معمولا برای سادگی به جای کد منبع از منبع استفاده می‌شود. کد منبع شامل مواردی هم‌چون تعریف متغیرها، دستورها، توابع، حلقه‌ها، و دیگر عباراتی می‌شود که به برنامه می‌گوید چگونه باید عمل کند.

  • Spybot: ضد بدافزاری رایگان است که دستگاه شما برای یافتن و از بین بردن جاسوس‌افزارهای احتمالی پویش می‌کند

  • پنهان‌نگاری: پنهان‌نگاری یا استگانوگرافی هنر برقراری ارتباط پنهانی است و هدف آن پنهان کردن ارتباط به وسیله‌ی قرار دادن پیام در یک رسانه‌ی پوششی است به گونه‌ای که کم‌ترین تغییر قابل کشف را در آن ایجاد نماید و نتوان موجودیت پیام پنهان در رسانه را حتا به صورت احتمالی آشکار ساخت. پنهان‌نگاری خود شاخه‌ای از دانشی به نام ارتباطات پوشیده است.

  • Swap file: یک فایل روی رایانه‌ی شما از یک سری اطلاعات که برخی از آن‌ها ممکن است حساس باشند. این فایل در اصل برای بهبود قدرت اجرای سیستم‌عامل شما ذخیره می‌شود.

  • Thunderbird: مانند Enigmail- که برای این نرم‌افزار طراحی شده‌اند امکان بالابردن امنیت را به شما می‌دهند

  • Tor: ناشناس ماندن) کاربران در محیط اینترنت به کار می‌رود و از نرم‌افزار کارخواه و شبکه‌ای از سرورها تشکیل شده و می‌تواند داده‌هایی از کاربران را مانند جایگاه و نشانی پروتکل اینترنت پنهان کند. بهره گیری از این سامانه ردگیری و شنود داده‌های کاربر را به دست دیگران بسیار سخت می‌کند. این ردگیری و شنود می‌تواند در مورد بسیاری از فعالیت‌های کاربر مثل تارنماهایی که بازدید کرده، پرونده‌هایی که بارگیری و بارگذاری کرده، پیام‌هایی که از طریق نرم‌افزارهای پیام‌رسان فرسته یا دریافت کرده و هر گونه ارتباطاتی که در محیط اینترنت برقرار کرده، صورت پذیرد پس می‌توان گفت که این سیستم برای محافظت از آزادی کاربران و حفظ حریم خصوصی آن‌ها در محیط اینترنت طراحی شده‌است. این نرم‌افزار، یک نرم‌افزار آزاد است و استفاده از شبکه‌ی آن نیز رایگان است.

  • VeraCrypt: ابزاری آزاد و بازمتن برای رمزگذاری که به شما امکان می‌دهد تا داده‌های حساس خود را به صورت امن نگه‌داری کنید

  • Undelete Plus: ابزاری رایگان برای بازیابی اطلاعاتی که به صورت تصادفی آن‌ها را پاک کرده‌اید

  • منبع تغذیه‌ی بدون وقفه (UPS): یا مصرف کننده‌ی برقی دیگر) نصب می‌شود و هنگام قطع یا تغییرات شدید ولتاژ ورودی، امکان ادامه‌ی کار در حالت نرمال را برای مصرف‌کننده فراهم می‌کند.

  • VautletSuite 2 Go: ایمیل) رمزگذاری شده

  • Voice over IP (VoIP): Voice Over Internet Protocol) یک اصطلاح عمومی برای خانواده‌ای از فناوری‌های انتقال برای تحویل ارتباطات صوتی بر روی شبکه‌های مبتنی بر IP مثل اینترنت می‌باشد.

  • Wiping: روند پاک کردن اطلاعات به صورت امن و دائمی

  • Your-Freedom: یک نرم‌افزار رایگان برای دور زدن فیلترینگ که با استفاده از وصل شدن به پراکسی خصوصی این کار را انجام می‌دهد. اگر این نرم‌افزار را به درستی تنظیم کنید، وصل شدن شما به این پراکسی‌های خصوصی به صورت رمزگذاری شده خواهد بود که باعث حفاظت از حریم خصوصی ارتباط شما می‌شود.