၉။ လူမႈဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္မ်ား၌ မိမိကုိယ္ကုိႏွင့္ ေဒတာမ်ား ကာကြယ္နည္း

မာတိကာ

...Loading Table of Contents...

    အြန္လုိင္း အစုအဖြဲ႔ေတြဟာ အင္တာနက္ကုိ စတင္ အသုံးျပဳတဲ့ အခ်ိန္ကစၿပီး တည္ရွိလာခဲ့တယ္။ အစပုိင္းမွာ ကမၻာတ၀ွမ္းက လူေတြ အခ်င္းခ်င္း ဆက္သြယ္ႏုိင္တဲ့ အခြင့္အလမ္း ရွိလာေစဖုိ႔၊ စကားေျပာ ဆက္သြယ္ႏုိင္ဖုိ႔နဲ႔ သက္ဆုိင္ရာ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ မွ်ေ၀ႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ ေၾကာ္ျငာသင္ပုန္းေတြ (bulletin boards) နဲ႔ အီးေမးလ္ စာရင္းေတြ ထားရွိၾကတယ္။ ယခုအခ်ိန္မွာေတာ့ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြဟာ အခ်င္းခ်င္း အဆက္အသြယ္ လုပ္ႏုိင္တဲ့ ပမာဏကုိ အၾကီးအက်ယ္ တုိးခ်ဲ႕လာၾကတယ္။ သတင္းေတြ၊ ရုပ္ပုံေတြ၊ ဖုိင္ေတြ အပါအ၀င္ တမိနစ္ေတာင္ မျခားပဲ သင္ ဘာလုပ္ေနတယ္၊ ဘယ္မွာ ရွိေနတယ္ စတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကုိ ေ၀မွ်လုိ႔ ရလာတယ္။ ဒီ functions ေတြဟာ အသစ္အဆန္း (သုိ႔) ထူးျခားတဲ့ အရာေတြေတာ့ မဟုတ္ဘူး - ဒါေတြကုိ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာ တခုခုမွာ ပါ၀င္ေနစရာ မလုိပဲ အင္တာနက္ကေန တဆင့္ လုပ္လုိ႔ရပါတယ္။

    အဲဒီ ကြန္ရက္ေတြဟာ အေတာ္လည္း အက်ိဳးရွိၿပီး အြန္လုိင္းနဲ႔ ေအာ့ဖ္လုိင္း ႏွစ္မ်ိဳးစလုံးမွာ လူမႈေရးအရ အျပန္အလွန္ ဆက္ဆံမႈမ်ိဳးကုိ ျမွင့္တင္ေပးႏုိင္ေပမဲ့၊ အဲဒါေတြကုိ အသုံးျပဳလာတဲ့အခါ အလြဲသုံးစား လုပ္ႏုိင္တဲ့ လူေတြဆီကုိ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြ ေရာက္သြားႏုိင္တယ္။ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္တခုကုိ ႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ က်င္းပတဲ့ ပါတီပြဲတခုလုိ သေဘာထားၾကည့္ပါ။ သိကၽြမ္းထားတဲ့ လူေတြေရာ၊ မေတြ႔ဖူးတဲ့ သူေတြပါ တက္ေရာက္လာၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ ပါတီပြဲထဲမွာ ကုိယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔အတူ ေလွ်ာက္သြားေနတယ္လုိ႔ စိတ္ကူးယဥ္ၾကည့္ပါ၊ မိနစ္မျခား သင္ ဘယ္ေတြ စဥ္းစားေနတယ္ ဆုိတဲ့ အခ်က္ေတြကုိ သတိမထားမိပဲ၊ ေနာက္ေက်ာမွာ စာလုံးႀကီးႀကီးနဲ႔ ေရးထားတယ္ ဆုိၾကပါစုိ႔။ သင္နဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ အားလုံးကုိ လူတုိင္း တကယ္ သိေစခ်င္သလား။

    လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ေတြဟာ ပုဂၢလိက စီးပြါးေရး သမားေတြက ပုိင္ဆိုင္ထားတယ္။ သူတုိ႔ တဦးတေယာက္ခ်င္းနဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ ေဒတာေတြကုိ စုေဆာင္းၿပီး အဲဒီ ေဒတာေတြကုိ ေၾကာ္ျငာေရး ကုမၸဏီေတြမွာ ေရာင္းခ်တတ္ၾကတာကုိ သတိရပါ။ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္တခုခုထဲ ၀င္ေရာက္သြားတဲ့အခါ၊ အင္တာနက္ လြတ္လပ္မႈကုိ ေနာက္မွာ ခ်န္ထားၿပီး ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာကုိ ပုိင္ဆုိင္တဲ့သူ ခ်ဳပ္ကုိင္ထားတဲ့ ကြန္ရက္ တခုထဲ ၀င္ေရာက္ေနတာ ျဖစ္တယ္။ Privacy settings ေတြဟာ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ထဲမွာ ပါ၀င္ၾကတဲ့ တျခား အဖြဲ႔၀င္ေတြကုိ အကာအကြယ္ ေပးဖုိ႔ ျဖစ္တယ္၊ ၀န္ေဆာင္မႈကုိ ပံ့ပုိးေပးေနတဲ့ ပုိင္ရွင္ေတြက အကာအကြယ္ ေပးထားတာ မဟုတ္ဘူး။ အမွန္ကေတာ့ ေဒတာ အားလုံးကုိ ပုိင္ရွင္ေတြဆီ ေပးလုိက္ျပီး သူတုိ႔ဆီ စိတ္ခ်လက္ခ် အပ္ထားခဲ့တာနဲ႔ အတူတူပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

    တကယ္လုိ႔ အထိခုိက္မခံတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ၊ အေၾကာင္းအရာေတြနဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ အလုပ္ေတြကုိ လုပ္ေဆာင္ေနၿပီး၊ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ၀န္ေဆာင္မႈေတြကုိလည္း အသုံးျပဳေနတယ္ ဆုိရင္၊ privacy နဲ႔ လုံၿခဳံေရး ျပႆနာေတြကုိ အထူး သတိထားဖုိ႔ အေရးႀကီးတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရး တက္ၾကြ လႈပ္ရွားသူေတြအေနနဲ႔ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ေတြကုိ အသုံးျပဳတာဟာ အႏၱရာယ္ အလြန္မ်ားၿပီး သူတုိ႔နဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ၊ သူတုိ႔နဲ႔ အလုပ္ တြဲလုပ္ေနတဲ့ သူေတြရဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြကုိ အထူး သတိထားဖုိ႔ လုိပါတယ္။

    လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြကုိ အသုံးမျပဳခင္ အႏၱရာယ္ ရွိႏုိင္တဲ့ အခ်က္ေတြကုိ နားလည္ထားဖုိ႔ အေရးႀကီးတယ္၊ အဲဒီေနာက္ ကုိယ္တုိင္ အပါအ၀င္ သင္နဲ႔ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ သူေတြရဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြကုိ အကာအကြယ္ ေပးဖို႔ ဆက္လက္ ေဆာင္ရြတ္ရမွာ ျဖစ္တယ္။ ဒီလမ္းညႊန္ခ်က္က လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြကုိ အသုံးျပဳတဲ့ ေနရာမွာ သိထားရမဲ့ လုံၿခဳံေရး ေဆာင္ရြတ္ခ်က္ေတြ အေၾကာင္းကုိ နားလည္ႏုိင္ေအာင္ အေထာက္အကူ ေပးပါလိမ့္မယ္။

    ေနာက္ခံ ဇာတ္လမ္း -

    မန္ေစာနဲ႔ မက္နာ တုိ႔ဟာ ေျမာက္အာဖရိကမွ လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ လႈပ္ရွားသူေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ သူတို႔ဟာ ၿမိဳ႕ၾကီး တၿမိဳ႕ရဲ႕ အလယ္မွာ ခ်ီတက္ပြဲတခု ျပဳလုပ္ဖုိ႔ စည္းရုံးေရး လုပ္ေနၾကတယ္။ အဲဒီ အခမ္းအနား အေၾကာင္းကုိ Facebook ကေန ေၾကာ္ျငာခ်င္ၾကတယ္။ အဲဒီ အေၾကာင္းကုိ အာဏာပုိင္ေတြဆီ သတင္းေပါက္ၾကားသြားျပီး စိတ္၀င္စားလာၾကတဲ့ သူေတြကုိ ေျခရာခံလာမွာကုိ စုိးရိမ္ေနၾကတယ္။ သူတုိ႔ ခ်ီတက္ေနတုန္းမွာ ျဖစ္ပ်က္မႈေတြကုိ Twitter ကေန တဆင့္ သတင္းပုိ႔ဖုိ႔ အစီအစဥ္ လုပ္ေနၾကတယ္။ အကယ္လုိ႔ ရဲေတြက သတင္းေပးပုိ႔ခ်က္ေတြကုိ ေစာင့္ၾကည့္ေနၿပီး၊ ခ်ီတက္သူေတြကုိ တားဆီးဖုိ႔ ရဲေတြ ေစလႊတ္လာတယ္ ဆုိရင္ ဘယ္လုိ လုပ္မလဲ။ မန္ေစာနဲ႔ မက္နာတုိ႔ဟာ လူေတြရဲ႕ ကုိယ္ပုိင္ အေထာက္အထားေတြကုိ မေဖၚျပပဲ ခ်ီတက္ပြဲ ဓါတ္ပုံေတြနဲ႔ ဗြီဒီယုိေတြကုိ ေ၀မွ်နုိင္တဲ့ အစီအစဥ္ကုိ ေရးဆြဲၾကတယ္၊ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆုိေတာ့ ပါ၀င္ခ်ီတက္သူေတြ ညွင္းဆဲႏွိပ္စက္ ခံရမွာ စုိးရိမ္လုိ႔ ျဖစ္တယ္။

    လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြ အသုံးျပဳေနတာကုိ လုံး၀ ရပ္တန္႔ဖုိ႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အားမေပးလုိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီ ကိရိယာေတြကုိ သုံးျပီး သင္နဲ႔ တျခားသူေတြကုိ အႏၱရာယ္ မက်ေရာက္ေစေအာင္၊ လုိအပ္တဲ့ လုံၿခဳံေရး အစီအမံေတြ ခ်မွတ္ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။

    ဒီသင္ခန္းစာကေန ေလ့လာသင္ယူႏိုင္တဲ့ အခ်က္မ်ား

    • လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြမွာ အထိခုိက္မခံတဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ သတိမထားမိပဲ အလြယ္တကူ ေဖၚျပႏုိင္တဲ့ ပုံစံ
    • လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြကုိ အသုံးျပဳတဲ့အခါ သင္ကုိယ္တုိင္နဲ႔ တျခားသူေတြရဲ႕ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ အကာအကြယ္ ေပးႏုိင္တဲ့နည္း

    လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္သုံး ကိရိယာမ်ား အသုံးျပဳရာတြင္ သိထားရမဲ့ အခ်က္မ်ား

    • ေမးခြန္းေတြ အၿမဲတမ္း ေမးပါ -
      • အြန္လုိင္းမွာ တင္ထားတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကုိ ဘယ္သူက ရယူႏုိင္သလဲ။
      • လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္တခုခုမွာ တင္ထားတဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ ဘယ္သူက ထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး ပုိင္ဆုိင္သလဲ။
      • ကၽြန္ေတာ့္ အဆက္အသြယ္ေတြက ကၽြန္ေတာ့္အေၾကာင္းကုိ တျခားလူေတြဆီ ဘာေတြ လက္ဆင့္ကမ္းေနၾကသလဲ။
      • ကၽြန္ေတာ့္ အဆက္အသြယ္ေတြနဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ကုိ တျခားသူေတြဆီ ကၽြန္ေတာ္ ေ၀မွ်လုိက္ရင္ သူတုိ႔ ဘယ္လုိ သေဘာထားၾကမလဲ။
      • ကၽြန္ေတာ္နဲ႔ အဆက္အသြယ္လုပ္တဲ့ သူတုိင္းကုိ စိတ္ခ်ရမလား။
    • လူမႈဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ေတြကုိ အသုံးျပဳတဲ့အခါ လုံၿခဳံတဲ့ စကား၀ွက္ေတြကုိ အၿမဲတမ္း အသုံးျပဳပါ။ အကယ္လုိ႔ တေယာက္ေယာက္ဟာ သင့္ အေကာင့္ထဲကုိ ၀င္သြားတယ္ ဆုိရင္၊ သင္နဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ အခ်က္အလက္နဲ႔ လူမူဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ကတဆင့္ အဆက္အသြယ္ လုပ္ထားတဲ့ တျခားသူေတြရဲ႕ သတင္း အခ်က္အလက္ အေတာ္မ်ားမ်ားကုိပါ ရယူသြားႏုိင္ပါတယ္။ စကား၀ွက္ေတြကုိ လုပ္ရုိးလုပ္စဥ္ အတုိင္း ပုံမွန္ ေျပာင္းေပးပါ။ အေသးစိတ္ သိခ်င္ရင္ အခန္း ၃။ လံုၿခံဳတဲ့ စကားဝွက္မ်ားကို ဖန္တီးၿပီး ထိန္းသိမ္းနည္း ကုိ ေလ့လာပါ။

    • လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္မွာ သတ္မွတ္ထားတဲ့ default privacy settings ေတြနဲ႔၊ အဲဒါေတြ ျပင္ဆင္တဲ့နည္းေတြကုိ နားလည္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါ။

    • တျခား စည္းရုံးလႈံ႔ေဆာ္ေရးေတြနဲ႔ လႈပ္ရွားမႈေတြ အတြက္ သီးျခား အေကာင့္ေတြ /အေထာက္အထားေတြ (သို႔) ကေလာင္အမည္ေတြကို အသုံးျပဳဖုိ႔ စဥ္းစားပါ။ network တခုကုိ အႏၱရာယ္ ကင္းကင္း သုံးစြဲႏုိင္ဖုိ႔ အဓိက ေသာ့ခ်က္ကေတာ့ အဲဒီက အသင္း၀င္ေတြကုိ ယုံၾကည္ စိတ္ခ်ျခင္း ျဖစ္တယ္။ သီးျခား အေကာင့္ေတြကုိ ထားရွိတာဟာ အဲဒီ စိတ္ခ်မႈမ်ိဳးကုိ အတည္ျပဳေစတဲ့ နည္းလမ္းေကာင္း တခု ျဖစ္ပါတယ္။

    • လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ အေကာင့္ကုိ အမ်ားသုံး အင္တာနက္ ကေဖးေတြမွာ အသုံးျပဳတဲ့အခါ သတိထားပါ။ အမ်ားသုံးတဲ့ ကြန္ပ်ဴတာ တလုံးမွာ ရွိတဲ့ browser တခုကုိ ဖြင့္တဲ့အခါ သင့္ရဲ႕ စကား၀ွက္နဲ႔ ၾကည့္ရႈခဲ့တဲ့ မွတ္တမ္းကုိ ပယ္ဖ်က္ပါအခန္း ၆။ အထိခိုက္မခံတဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္မ်ား ဖ်က္ဆီးနည္း ကုိ ေလ့လာပါ။

    • username, စကား၀ွက္နဲ႔ သင္ တင္ပုိ႔လုိက္တဲ့ တျခား အခ်က္အလက္ေတြကုိ အကာအကြယ္ေပးဖုိ႔ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ေတြကုိ https:// ထည့္သြင္းၿပီး အသုံးျပဳပါ။ http:// ကုိ သုံးတာထက္ https:// ကုိ သုံးျခင္း အားျဖင့္ browser ကေန လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ကုိ သြားတဲ့ လမ္းေၾကာင္းကုိ စာ၀ွက္ေပးမွာ ျဖစ္ၿပီး လုံၿခဳံေရး အလႊာတခုကို ထပ္ထည့္ေပးမွာ ျဖစ္တယ္။ အခန္း ၈။ အင္တာနက္ေပၚ အမည္ဝွက္ၿပီး စိစစ္ ျဖတ္ေတာက္မႈ ေရွာင္နည္း ကုိ ေလ့လာပါ။

    • သင့္ရဲ႕ Network ထဲက လူေတြကုိ စိတ္ခ်ေနရင္ေတာင္ - your status updates ထဲမွာ သတင္း အခ်က္အလက္ အျပည့္အစုံ ေရးထည့္တာမ်ိဳးကုိ သတိထားပါ။ သင့္ရဲ႕ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ တေယာက္ေယာက္က ကူးယူရာမွာ လြယ္ကူသြားေစတယ္။

    • လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ အမ်ားစုဟာ တျခား လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ေတြနဲ႔ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ ပူးေပါင္းထားၾကတယ္။ ဥပမာ အားျဖင့္၊ Twitter အေကာင့္မွာ updates တပုဒ္ကုိ တင္ထားႏုိင္တယ္၊ အဲဒီ updates ဟာ သင့္ရဲ႕ Facebook အေကာင့္မွာလည္း အလုိအေလ်ာက္ ေပၚလာမွာ ျဖစ္တယ္။ သင့္ရဲ႕ လူမႈ ဆက္ဆံေရး အေကာင့္ေတြကုိ စုစည္းလုိက္တဲ့အခါ စာမ်က္ႏွာ တခုခုမွာ သင္ နာမည္၀ွက္ထားေပမဲ့၊ တျခားတေနရာမွာေတာ့ နာမည္ေပၚေနႏုိင္တယ္ ဆုိတာ အထူး သတိျပဳပါ။

    • လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္မွာ ရွိတဲ့ သင္နဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ အႏၱရာယ္ ကင္းတယ္ ဆုိတာ သတိထားပါ။ သင္နဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာ (သုိ႔) သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ သိမ္းဆည္းဖုိ႔ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ကုိ ဘယ္ေတာ့မွ အားမကိုးပါနဲ႔။ အစုိးရေတြ အေနနဲ႔ သူတုိ႔ နယ္ပယ္အတြင္းမွာ ရွိတဲ့ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ တခုခုမွာ အျငင္းပြားစရာ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ ရုတ္တရက္ ေတြ႔သြားရင္ တားဆီးပိတ္ဆုိ႔ဖုိ႔ အလြန္ လြယ္ကူတယ္။ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ကို စီမံခန္႔ခြဲတဲ့သူေတြဟာ - ႏုိင္ငံ တႏုိင္ငံမွာ စိစစ္ျဖတ္ေတာက္မႈ ခံရမဲ့အစား - အျငင္းပြားစရာ အေၾကာင္းအရာကုိ သူတုိ႔ ကုိယ္တုိင္က ဖယ္ရွားပစ္ဖုိ႔ ဆုံးျဖတ္လာႏုိင္ပါတယ္။

    ကုိယ္ေရးကုိယ္တာ အခ်က္အလက္မ်ား တင္ပုိ႔ျခင္း

    လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ေတြဟာ တျခား သုံးစြဲသူေတြက သင့္ကုိ အလြယ္တကူ ေတြ႔ရွိႏုိင္ေအာင္နဲ႔၊ အဆက္အသြယ္ လုပ္ႏုိင္ေအာင္ သင္နဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ ေဒတာ အေတာ္မ်ားမ်ားကုိ ေတာင္းေလ့ရွိၾကတယ္။ အဲဒီ ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြကုိ သုံးစြဲေနတဲ့ သူေတြအတြက္ အၾကီးမားဆုံး အားနည္းခ်က္ကေတာ့ အျဖစ္မ်ားလာေနတဲ့ ကုိယ္ေရး အေထာက္အထား လိမ္လည္မႈပဲ ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ျပီး၊ သင့္အေၾကာင္းနဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ အြန္လုိင္းမွာ မ်ားမ်ားတင္လာေလေလ၊ အာဏာပုိင္ေတြက သင့္အခ်က္အလက္နဲ႔ လႈပ္ရွားမႈေတြကုိ ပုိမုိ သိရွိႏုိင္လာေလေလ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ႏုိင္ငံက diaspora တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြရဲ႕ အြန္လုိင္း လႈပ္ရွားမႈေတြေၾကာင့္ အဲဒီ တုိင္းျပည္ေတြက မိသားစု၀င္ေတြအေပၚ အာဏာပုိင္ေတြရ႕ဲ အာရုံစုိက္ ခံရမႈကုိ ျဖစ္ေပၚလာေစပါတယ္။

    မိမိကုိယ္ကုိ ေမးၾကည့္ပါ - ေအာက္ပါ အခ်က္အလက္ေတြကုိ အြန္လုိင္းမွာ တင္ဖုိ႔ လုိသလား။ - ေမြးေန႔ေတြ - ဖုန္းနံပါတ္ေတြ - လိပ္စာေတြ - မိသားစု၀င္ေတြအေၾကာင္း အေသးစိတ္ - ေယာက်ၤား မိန္းမျဖစ္ျခင္း - ပညာေရးနဲ႔ လုပ္ငန္းခြင္ မွတ္တမ္း

    မင္ေဆာ - ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ မိတ္ေဆြေကာင္း တေယာက္ဟာ နယ္စပ္ကေန ျပန္လာျပီး သူမရဲ႕ ေနရင္း တုိင္းျပည္ကုိ ျပန္သြားဖုိ႔ အႏွင္ခံရတယ္။ နယ္စပ္ ကင္းလွည့္တဲ့ အရာရွိက သူမကုိ အစုိးရကုိ ပုတ္ခတ္တဲ့ ေဆာင္းပါး တေစာင္ ေရးသားခဲ့သလား ဆုိျပီး ေမးခဲ့တယ္။ အဲဒီ ေဆာင္းပါးကုိ ဒီႏုိင္ငံမွာ မထုတ္ျပန္ပဲနဲ႔ သူတုိ႔ ဘယ္လုိလုပ္ သိၾကသလဲ။

    မက္ဒါ - နယ္စပ္ ေအဂ်င္စီဟာ အခုခ်ိန္မွာ လူေတြ စစ္ေဆးခံဖုိ႔ လာၾကတဲ့အခါ သူတုိ႔ရဲ႕ အမည္ေတြကုိ အင္တာနက္မွ ရွာေနၾကတယ္။ သူမရဲ႕ Facebook အေကာင့္မွာ တင္ထားတဲ့ CV ကုိ သူတုိ႔ ေတြ႕သြားလုိ႔ ျဖစ္ခ်င္ ျဖစ္မယ္။

    မိတ္ေဆြမ်ား၊ ေနာက္လုိက္မ်ားနဲ႔ အဆက္အသြယ္မ်ား

    လူမႈ ဆက္ဆံေရး application တခုခုမွာ သင့္ရဲ႕ ကုိယ္ေရးကုိယ္တာ အခ်က္အလက္ေတြ မျဖည့္စြတ္ခင္ ပထမဆုံး လုပ္ရမဲ့ အခ်က္ကေတာ့ တျခားသူေတြနဲ႔ ဆက္သြယ္ဖုိ႔ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီ အဆက္အသြယ္ေတြဟာ သင္နဲ႔ သိကၽြမ္းထားၿပီး စိတ္ခ်ရတဲ့ သူေတြ ျဖစ္ဖုိ႔ လုိတယ္ - ဒါေပမဲ့ သင္ မေတြ႔ဖူးတဲ့ အြန္လုိင္း အစုအဖြဲ႔ တခုခုက လူေတြကုိလည္း အဆက္အသြယ္ လုပ္ႏုိင္တယ္။ အေရးအႀကီးဆုံး အေနနဲ႔ သိထားဖုိ႔က ဒီအြန္လုိင္း အစုအဖြဲ႔ေတြဆီ သင္ ဘယ္လုိမ်ိဳး သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ ေပးေနသလဲ ဆုိတာ ပါပဲ။

    သင္နဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ အေတာ္မ်ားမ်ား စုစည္းထားတဲ့ Facebook လုိ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ အေကာင့္ တခုခုကုိ သုံးစြဲတဲ့အခါ၊ အဲဒီမွာ တင္လုိက္တဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ အလြဲသုံးစား လုပ္မွာ မဟုတ္တဲ့ သင္နဲ႔ သိကၽြမ္းထားတဲ့ သူေတြ၊ စိတ္ခ်ရတဲ့ သူေတြကုိပဲ ဆက္သြယ္ပါ။

    မင္ေဆာ - ဆႏၵျပပြဲ ေနာက္ပုိင္းမွာ Facebook ကေန ကၽြန္ေတာ္နဲ႔ သူငယ္ခ်င္း ျဖစ္ခ်င္ေနၾကတဲ့ လူေတြဆီက ေတာင္းဆုိခ်က္ေတြ ဒါဇင္နဲ႔ ခ်ီၿပီး ရရွိခဲ့တယ္။ အဲဒါဟာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ နယ္ပယ္ကုိ ခ်ဲ႕ထြင္ၿပီး လာမဲ့ ဆႏၵျပပြဲေတြကုိ လူေတြ သိလာေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္တဲ့ နည္းေကာင္းတခု ျဖစ္တယ္။

    မက္ဒါ - ခဏေနပါအုံး။ ဒီလူေတြကုိ ခင္ဗ်ား သိလုိ႔လား။ သူတုိ႔ဟာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ ေနာက္လာမဲ့ ဆႏၵျပပြဲေတြအေၾကာင္း သတင္း အခ်က္အလက္ ႏႈိက္ယူေနတဲ့ ရဲေတြ (သို႔) အာဏာပုိင္ေတြ ျဖစ္မေနဘူးလုိ႔ ေျပာလုိ႔ ရလုိ႔လား။

    Status updates မ်ား

    Twitter နဲ႔ Facebook အျပင္ အလားတူ networks ေတြမွာ၊ status update က - အခု ကၽြန္ေတာ္ ဘာေတြ လုပ္ေနတယ္၊ ဘာေတြ ျဖစ္ပ်က္ေနတယ္ - စတဲ့ ေမးခြန္းေတြကုိ ေျဖၾကားေနတယ္။ status update နဲ႔ ပါတ္သက္ျပီး အေရးအႀကီးဆုံး နားလည္ထားရမွာက ဘယ္သူေတြက တကယ္ ၾကည့္ရႈေနၾကသလဲ ဆုိတဲ့ အခ်က္ပါပဲ။ လူမႈ ဆက္ဆံေရး applications အမ်ားစုမွာ ပါ၀င္တဲ့ status update ရဲ႕ default setting ကုိေတာ့ အင္တာနက္ သုံးတဲ့ လူတုိင္းက ျမင္ေတြ႔ႏုိင္တယ္။ အကယ္လုိ႔ သင့္ အဆက္အသြယ္ေတြကုိ updates ေတြကုိပဲ ျမင္ေတြ႔ေစခ်င္တယ္ ဆုိရင္၊ သင့္ရဲ႕ updates ေတြကုိ တျခားလူေတြ မျမင္ေတြ႔ေအာင္ လူမႈ ဆက္ဆံေရး application မွာ သတ္မွတ္ထားႏုိင္ပါတယ္။

    Twitter မွာ အဲဒါကုိ ျပင္ဖုိ႔ “Protect Your Tweets” ကုိ ရွာပါ။ Facebook ထဲမွာ သင့္ရဲ႕ updates ေတြကုိ “Friends Only” နဲ႔သာ မွ်ေ၀ဖုိ႔ သင့္ရဲ႕ settings ကုိ ျပင္ပါ။ အဲဒီ settings ေတြကုိ ျပင္ထားရင္လည္း သင့္ရဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြကုိ ေနာက္လုိက္ေတြ (followers)နဲ႔ မိတ္ေဆြေတြ (friends) က အလြယ္တကူ ထပ္မံ တင္ပုိ႔ႏုိင္တာကုိ ေတြးၾကည့္လုိ႔ ရပါတယ္။ လူမႈ ဆက္ဆံေရး အေကာင့္ေတြမွာ တင္ထားတဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ လက္ဆင့္ကမ္းတာနဲ႔ ပါတ္သက္ၿပီး သင့္ရဲ႕ network မိတ္ေဆြေတြနဲ႔ သေဘာတူညီခ်က္ လုပ္ထားပါ။ မိတ္ေဆြေတြက တျခား လူေတြကုိ မသိေစခ်င္တဲ့ သူတုိ႔ အေၾကာင္းေတြကုိ မေဖၚျပမိဖို႔ သတိထားပါ၊ ဒီအေၾကာင္းကုိ အထူး ဂရုစုိက္ဖုိ႔နဲ႔ တျခားသူေတြက သင့္ အခ်က္အလက္ေတြကုိ မထုတ္ေဖၚမိဖို႔ အေရးၾကီးေၾကာင္း ေျပာျပပါ။

    Status updates မွာ ပါ၀င္တဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ သုံးျပီး တဘက္သား လူေတြကုိ တုိက္ခုိက္ခဲ့တဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြ အမ်ားအျပား ရွိခဲ့တယ္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုမွာ ရွိတဲ့ ဆရာသမားေတြက သူတုိ႔ ေက်ာင္းသူ/သားေတြရဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြ အေၾကာင္း updates ေတြကုိ ေၾကာ္ျငာ ကပ္ခဲ့ၾကတဲ့အတြက္ အလုပ္ျဖဳတ္ ခံၾကရတယ္၊ တျခား အလုပ္သမားေတြက သူတုိ႔ အလုပ္ရွင္ေတြရဲ႕ အေၾကာင္းကုိ ေၾကာ္ျငာ ကပ္ခဲ့ၾကတဲ့အတြက္ အလုပ္ျဖဳတ္ ခံၾကရတယ္။ ဒါေတြဟာ လူတုိင္း သတိထားသင့္တဲ့ အခ်က္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

    အင္တာနက္ အေၾကာင္းအရာကုိ ေ၀မွ်ျခင္း

    ကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာ တခုရဲ႕ link တခုကုိ ေ၀မွ်ၿပီး မိတ္ေဆြရဲ႕ စိတ္၀င္စားမႈကုိ ရယူႏုိင္တယ္။ ဒါေပမဲ့၊ တျခား ဘယ္သူေတြက စိတ္၀င္စားၾကမလဲ၊ ဘယ္လုိ တုံ႔ျပန္မႈမ်ိဳးကုိ ေပးၾကမလဲ။ အကယ္လုိ႔ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တဲ့ အစုိးရ တခုကုိ ျဖဳတ္ခ်ဖုိ႔ ရည္ရြယ္တဲ့ ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာမ်ိဳးဆုိရင္၊ အစုိးရကလည္း စိတ္၀င္စားလာမွာ ျဖစ္ၿပီး သင့္ကုိ ပစ္မွတ္ထားလာႏုိင္တယ္။

    စိတ္၀င္စားစရာ အျဖစ္ သင္ မွတ္သားထားတဲ့ အခ်က္ေတြကုိ သင့္ရဲ႕ အဆက္အသြယ္ေတြကုိပဲ ျမင္ေစခ်င္တယ္၊ ေ၀မွ်ခ်င္တယ္ ဆုိရင္၊ သင့္ရဲ႕ privacy settings ေတြကုိ စစ္ေဆးဖုိ႔ လုိတယ္။

    တည္ေနရာကုိ ေဖၚျပျခင္း

    လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ အမ်ားစုဟာ၊ အကယ္လုိ႔ သင္ ေနထုိင္တဲ့ တည္ေနရာကုိ ထည့္သြင္းထားတယ္ ဆုိရင္၊ အဲဒီ တည္ေနရာကုိ ေဖၚျပေပးေနလိမ့္မယ္။ ဒီ function ဟာ အမ်ားအားျဖင့္ GPS ပါတဲ့ ဖုန္းတလုံးနဲ႔ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ တခုခုကုိ ဆက္သြယ္တဲ့အခါ အလုပ္လုပ္လာျပီး၊ အကယ္လုိ႔ လက္ကုိင္ဖုန္းနဲ႔ မဆက္သြယ္ဘူးဆုိရင္ေတာ့ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလုိ႔ ယူဆလုိ႔ မရဘူး။ ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ထားတဲ့ network က တည္ေနရာနဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ ေဒတာေတြကုိ ပံ့ပုိးႏုိင္တယ္။ အႏၱရာယ္ အကင္းဆုံး ကေတာ့ settings ကုိ ျပန္စစ္ေဆးဖုိ႔ပဲ ျဖစ္တယ္။

    ဓါတ္ပုံနဲ႔ ဗြီဒီယုိ မွ်ေ၀တဲ့ ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြရဲ႕ တည္ေနရာ settings ေတြကုိ ဂရုစိုက္ပါ။ သူတုိ႔က သင္ ေနထုိင္တဲ့ တည္ေနရာကုိ ေ၀မွ် မေပးဘူးလုိ႔ ေျပာလုိ႔ မရဘူး - ေသခ်ာေအာင္ သင့္ရဲ႕ settings ေတြကုိ ျပန္စစ္ေဆးပါ။

    အီလက္ထရုိနစ္ ေရွ႕တန္း ေဖာင္ေဒးရွင္းရဲ႕ ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာ On Locational Privacy, and How to Avoid Losing it Forever ကုိလည္း ဖတ္ရႈေလ့လာပါ။

    ဗြီဒီယုိမ်ား / ဓါတ္ပုံမ်ားကုိ ေ၀မွ်ျခင္း

    ဓါတ္ပုံေတြနဲ႔ ဗြီဒီယုိေတြဟာ လူေတြရဲ႕ အေထာက္အထားေတြကုိ အလြယ္တကူ ေဖၚျပေပးႏုိင္တယ္။ သင္ တင္ပုိ႔လုိက္တဲ့ ဓါတ္ပုံ (သုိ႔) ဗြီဒီယုိေတြ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ သေဘာတူထားဖုိ႔ အေရးႀကီးတယ္။ အကယ္လုိ႔ တေယာက္ေယာက္ရဲ႕ ဓါတ္ပံုကုိ တင္လုိက္တယ္ ဆုိရင္၊ အဲဒီ ပုဂၢဳိလ္ရဲ႕ privacy ကုိ ထိခုိက္ေစႏုိင္မႈ ရွိမရွိ သတိထားပါ။ ဗြီဒီယုိ (သုိ႔) ဓါတ္ပုံကုိ တင္ဖုိ႔ လုပ္တဲ့အခါ သူတုိ႔ရဲ႕ သေဘာကုိ အရင္ မေမးျမန္းပဲ ဘယ္ေတာ့မွ မတင္ပါနဲ႔။

    ဓါတ္ပုံေတြနဲ႔ ဗြီဒီယုိေတြဟာ မထင္မွတ္တဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ အေတာ္မ်ားမ်ားကုိလည္း ေဖၚျပေပးႏုိင္တယ္။ ကင္မရာ အေတာ္မ်ားမ်ားက ေဖ်ာက္ထားတဲ့ ေဒတာ (metadata tag) ေတြ - ေန႔စြဲ၊ အခ်ိန္န႔ဲ ဓါတ္ပုံ ရုိက္ယူတဲ့ ေနရာ၊ ကင္မရာ အမ်ိဳးအစား - စတာေတြကုိ ထည့္ျမွပ္ထားၾကမွာ ျဖစ္တယ္။ ဓါတ္ပုံနဲ႔ ဗြီဒီယုိ ေ၀မွ်တဲ့ ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြမွာ အဲဒါေတြကုိ တင္လုိက္တဲ့အခါ အဲဒီ အခ်က္အလက္ကုိ ထုတ္ျပန္ၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

    မင္ေဆာ - ျမန္မာျပည္က အာဏာပုိင္ေတြဟာ ေရႊ၀ါေရာင္ ဆႏၵျပပြဲမွာ ပါ၀င္ၾကတဲ့ ဘုန္းၾကီးေတြကုိ ႏုိင္ငံတကာမွာ ထုတ္ျပန္လုိက္တဲ့ ဗြီဒီယုိေတြနဲ႔ ဓါတ္ပုံေတြကတဆင့္ ေဖၚထုတ္ႏုိင္တယ္ ဆုိတာ သတိထားမိသလား။ သူတုိ႔ ေဖၚထုတ္လုိ႔ ရတဲ့ သူေတြကုိ အက်ဥ္းေထာင္ထဲ ထည့္လုိက္ၾကတယ္။

    မက္ဒါ - ဟုတ္ပါတယ္၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အြန္လုိင္းမွာ တင္တဲ့ ဓါတ္ပုံေတြမွာ လူေတြရဲ႕ မ်က္ႏွာေတြကို မေဖၚမိဖုိ႔ လုိအပ္တယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕ မ်က္ႏွာေတြကုိ မႈန္၀ါးေစတာ ျဖစ္ျဖစ္ (သုိ႔) လူေတြရဲ႕ ေနာက္ေက်ာကုိပဲ ျမင္ရတဲ့ ဓါတ္ပုံေတြကုိပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သုံးတာ ေကာင္းတယ္။

    လက္ငင္း chat စကားေျပာဆုိမႈမ်ား

    လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ မိတ္ေဆြေတြနဲ႔ လက္ငင္း ေဆြးေႏြးပြဲေတြ လုပ္လုိ႔ ရတဲ့ ကိရိယာေတြ ရွိတယ္။ အဲဒီ ကိရိယာေတြဟာာ Instant Messaging (လက္ငင္း စာတုိေပးပုိ႔စနစ္) လုိပဲ အလုပ္လုပ္ႏုိင္ၿပီး အင္တာနက္ေပၚကေန စကားေျပာ ဆက္သြယ္တဲ့ ကိရိယာေတြထဲမွာ လုံၿခဳံမႈ အားအနည္းဆုံးထဲမွာ ပါ၀င္တယ္။ chats စကားေျပာဆုိမႈေတြကုိ လုံၿခဳံေစဖုိ႔၊ သင္နဲ႔ သင့္ရဲ႕ မိတ္ေဆြေတြဟာ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ အေကာင့္ေတြထဲကုိ ၀င္တဲ့အခါ https:// အသုံးျပဳၿပီး log in လုပ္ဖုိ႔ လုိတယ္၊ (သုိ႔) စာ၀ွက္စႏွစ္ကုိ သုံးတဲ့ Off-the-record plugin ပါတဲ့ Pidgin လုိ chat client တခုခုကုိ အသုံးျပဳႏုိင္တယ္။ 'Pidgin – လုံၿခဳံမႈ ရွိတဲ့ လက္ငင္း စာတုိပုိ႔စနစ္' အေၾကာင္းကုိ လက္စြဲ လမ္းညႊန္ထဲမွာ ဖတ္ရႈေလ့လာပါ။

    အုပ္စုမ်ား၊ အခမ္းအနားမ်ားနဲ႔ အစုအဖြဲ႔မ်ား၌ ပါ၀င္ျခင္း/ဖြဲ႔စည္းျခင္း

    အကယ္လုိ႔ အုပ္စု တခု (သုိ႔) အစုအဖြဲ႔တခုမွာ ပါ၀င္ေတာ့မယ္ ဆုိရင္ လူေတြကုိ ဘာလုိ သတင္း အခ်က္အလက္မ်ိဳးကုိ ေပးမလဲ။ သင္နဲ႔ ပါတ္သက္ၿပီး ဘာေတြ ေျပာၾကမလဲ။ ေနာက္တမ်ိဳးအေနနဲ႔၊ သင္ ဖြဲ႔စည္းလုိက္တဲ့ အုပ္စု (သုိ႔) အစုအဖြဲ႔ထဲကုိ ပါ၀င္လာၾကမယ္ ဆုိရင္ လူေတြက ဘာေျပာၾကမလဲ။ လူေတြအတြက္ ဘယ္လုိ အႏၱရာယ္မ်ိဳး က်ေရာက္ေစႏုိင္မလဲ။

    အြန္လုိင္း အစုအဖြဲ႔ (သုိ႔) အုပ္စုတခုခုမွာ ပါ၀င္တယ္ ဆုိတာ သင့္အေၾကာင္းကုိ တျခားသူေတြ ဖြင့္ျပလုိက္တာ ျဖစ္တယ္။ ၿခဳံၿပီး ေျပာရရင္၊ အဲဒီ အုပ္စုရဲ႕ ေျပာဆုိမႈ (သုိ႔) လုပ္ေဆာင္မႈကုိ သေဘာတူတယ္ (သုိ႔) ေထာက္ခံတယ္လုိ႔ လူေတြက ယူဆၾကမွာ ျဖစ္တယ္၊ အဲဒီအခ်က္ေတြေၾကာင့္ အကယ္လုိ႔ သင္ဟာ ႏုိင္ငံေရး အုပ္စုေတြနဲ႔ အလုပ္လုပ္ေနတာကုိ တျခား သူေတြက သိရွိလာရင္ သင့္အတြက္ အႏၱရာယ္ ျဖစ္လာႏုိင္တယ္။ အကယ္လုိ႔ အုပ္စုတခုထဲမွာ သင္ မသိကၽြမ္းဖူးတဲ့ အဖြဲ႔၀င္ေတြ အမ်ားၾကီး ပါလာမယ္ ဆုိရင္၊ သင့္အေကာင့္ထဲမွာ ျပင္ဆင္လုိက္တဲ့ privacy (သုိ႔) လုံၿခဳံေရး settings ေတြကုိ ထိခုိက္ေစႏုိင္တယ္၊ ဒါေၾကာင့္ မပါ၀င္ခင္ ဘယ္လုိ သတင္း အခ်က္အလက္မ်ိဳးကုိ သင္ ေပးေနသလဲ ဆုိတာကုိ အရင္ စဥ္းစားပါ။ သူစိမ္းေတြက သင့္ကုိ သိရွိလာေအာင္ ကုိယ္ပုိင္ ဓါတ္ပုံနဲ႔ နာမည္ အစစ္ကုိ သုံးစြဲေနသလား။

    ေနာက္တမ်ိဳးအေနနဲ႔၊ အကယ္လုိ႔ သင့္အေနနဲ႔ အုပ္စုတစုကုိ ဖြဲ႔ျပီး လူေတြ ပါ၀င္ေစမယ္ ဆုိရင္၊ ပါ၀င္လာတဲ့ သူတုိ႔က လူထုကုိ ဘာေတြ ေျပာျပၾကမလဲ။ ဥပမာ အားျဖင့္၊ လူေတြကုိ အကူအညီေပးဖုိ႔ ေယာက်ၤားရွာနဲ႔ မိန္းမရွာကုိ အကူအညီ ေပးတဲ့ အဖြဲ႔ကုိ သင္ ဖြဲ႔စည္းလုိက္တယ္ ဆုိပါေတာ့၊ ဒီလုိ ၀င္လာတဲ့ လူေတြက ဘယ္သူ ဘယ္၀ါဟာ ေယာက်ၤားရွာ ျဖစ္တယ္ (သုိ႔) ေယာက်ၤာရွာေတြကုိ စိတ္၀င္စားသူ ျဖစ္တယ္ ဆုိၿပီး ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေဖၚထုတ္လာၾကရင္၊ တကယ့္ ျပင္ပကမၻာမွာ သူတုိ႔အတြက္ အႏၱရာယ္ေတြ ရွိလာႏုိင္တယ္။

    မင္ေဆာ - ဆီးရီးယားမွာ ရွိတဲ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ မိတ္ေဆြေတြဟာ အီစတန္ဘူးမွာ က်င္းပတဲ့ ညီလာခံကုိ မတက္ေရာက္ႏုိင္ခဲ့ၾကဘူး၊ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆုိေတာ့ သူတုိ႔ဟာ “ဆီးရီးယားမွာ ခရီးသြားလာေရး ပိတ္ပင္မႈကုိ အဆုံးသတ္ပါ” ဆုိတဲ့ Facebook အုပ္စုတခုမွာ တက္ၾကြပါ၀င္ခဲ့ၾကလုိ႔ ျဖစ္တယ္၊ ဒါေၾကာင့္ သူတုိ႔ဟာ ခရီးသြားပုိင္ခြင့္ ပိတ္ပင္ ခံရၾကတယ္။

    မက္ဒါ - “ဆီးရီးယားမွာ ခရီးသြားလာေရး ပိတ္ပင္မႈကုိ ေထာက္ခံတယ္” လုိ႔ေခၚတဲ့ အုပ္စုတခုကုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဖြဲ႔စည္းလုိ႔ ရသလား၊ အဲဒီအထဲမွာ သူတုိ႔ကုိ ပါ၀င္ေစၿပီး ပိတ္ပင္မႈ ရုတ္သိမ္းမယ္ မရုတ္သိမ္းဘူး ဆုိတာကိုေတာ့ ေစာင့္ၾကည့္ၾကတာေပါ့။

    လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္သုံး tools မ်ား

    Facebook

    Facebook ဟာ ကမၻာေပၚမွာ အၾကီးက်ယ္ဆံုး လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္တခု ျဖစ္လာတယ္။ အကယ္လုိ႔ သင္အေနနဲ႔ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ပလက္ေဖာင္း တခုခု ကေနတဆင့္ လူေတြကုိ ဆက္သြယ္ခ်င္တယ္ ဆုိရင္၊ သူတုိ႔က Facebook ကို သုံးေနၾကလိမ့္မယ္။ ဆုိလုိတာက Facebook ဟာ တျခား ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြထက္ အႏၱရာယ္ ပုိႀကီးတယ္၊ သူ႔မွာ ေဖၚျပထားတဲ့ universal accessibility ဆုိတာဟာ တင္ပုိ႔လိုက္တဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ လူတုိင္း နီးပါးက ၾကည့္ရႈလုိ႔ ရတာကုိ ဆုိလုိတယ္။

    Facebook ကုိ တည္ေထာင္ခဲ့တဲ့ Mark Zuckerberg က “အြန္လုိင္း privacy ေပ်က္ကြယ္သြားၿပီ“ ဆုိၿပီး လူသိရွင္ၾကား ထုတ္ျပန္ခဲ့သလုိ၊ Facebook ေပၚမွာ privacy ထားဖုိ႔ ဆုိတာ အေတာ္ေလး ခက္ခဲတဲ့ အရာ ျဖစ္ေနတယ္။ အထင္မွားစရာ ျဖစ္တဲ့ settings ထဲမွာ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ သင္နဲ႔ သင့္ မိတ္ေဆြေတြကပဲ ၾကည့္ရႈႏုိင္တဲ့ ပုံစံမ်ိဳး ေပါက္ေနေပမဲ့၊ တျခား အျပင္လူေတြကလည္း ရွာေဖြလုိက္တာနဲ႔ (သုိ႔) ပရုိဂရမ္ ေရးဆြဲသူက ကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာေပၚမွာ လူသုံးမ်ားတဲ့ applications ေတြနဲ႔ ဂိမ္းေတြ အမ်ားၾကီးထဲက တခုခုကုိ set up လုပ္လုိက္တာနဲ႔ သင့္ရဲ႕ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကုိ ၾကည့္ရႈႏုိင္သည္။

    သိထားရမဲ့ အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ Facebook မွာ အေကာင့္တခု ဖြင့္လုိက္တာနဲ႔၊ သင္ ပယ္ဖ်က္လုိ႔ ရေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူး။ Facebook က သင့္ရဲ႕ ေတာင္းဆုိခ်က္အရ အေကာင့္ကုိ 'deactivate' လုပ္ေပးႏုိင္ေပမဲ့ သင္ ဆႏၵရွိတဲ့အခ်ိန္မွာ သင့္ရဲ႕ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ settings ေတြကုိ ပကတိ အေျခအေနအတုိင္း အေကာင့္ကုိ 'reactivate' လုပ္ေပးလုိ႔ ရတယ္။ ေဒတာေတြကုိ Facebook ကေန ဘယ္ေတာ့မွ ဖ်က္လုိ႔ ရမွာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။

    http://www.facebook.com/terms.php ထဲမွာ - “ဓါတ္ပုံေတြဗြီဒီယုိေတြ ('IP content') စတဲ့ အသိဉာဏ္ ဆုိင္ရာ ပုိင္ဆုိင္ခြင့္ထဲမွာ အက်ဳံး၀င္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြဟာ ေအာက္ပါ privacy နဲ႔ application settings ဆုိင္ရာ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ အထူးသျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔အား အပ္ႏွင္းထားတယ္။ ျခြင္းခ်က္မရွိ လႊဲေျပာင္းႏုိင္၊ ထပ္ဆင့္ ခြင့္ျပဳႏုိင္၊ မူပုိင္ခြင့္ အခမဲ့ျဖင့္ Facebook ('IP လုိင္စင္') နဲ႔ ဆက္စပ္ၿပီး တင္ပုိ႔လုိက္တဲ့ IP အေၾကာင္းအရာေတြကုိ တကမၻာလုံး အတုိင္းအတာနဲ႔ ခြင့္ျပဳခ်က္ေတြကုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ုအား ေပးအပ္ထားတယ္။ ဒီ IP လုိင္စင္ဟာ သင့္ရဲ႕ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ တျခားသူေတြနဲ႔ မွ်ေ၀မထားဘူး ဆုိရင္၊ သင့္ရဲ႕ IP အေၾကာင္းအရာ (သုိ႔) အေကာင့္ကုိ ပယ္ဖ်က္လုိက္တာနဲ႔ အဆုံးသတ္ ပ်က္ျပယ္သြားမွာ ျဖစ္တယ္။” ေနာက္တနည္းနဲ႔၊ ဒီမွာ တင္ပုိ႔တဲ့ ဘယ္လုိ ေဒတာမ်ိဳးကို မဆုိ Facebook က ပုိင္ဆုိင္ထားၿပီး သူလုိခ်င္တဲ့ ေနရာမွာ အသုံးျပဳႏုိင္ပါတယ္။

    အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ နယ္ေျမလုံၿခဳံေရး ဌာနက Facebook နဲ႔ တျခား လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ေနျပီး တျခား အစုိးရေတြကလည္း အလားတူ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ အလားအလာမ်ားပါတယ္။

    Facebook အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာမ်ား -

    • Facebook ေပၚက privacy settings ေတြကုိ ႏွစ္ႀကိမ္ စစ္ေဆးပါ။ လူထုရဲ႕ တုိက္တြန္းခ်က္နဲ႔၊ သူတုိ႔ရဲ႕ network ၾကီးထြားလာမႈေၾကာင့္၊ privacy မူ၀ါဒေတြဟာ အၿမဲတမ္း ေျပာင္းလဲေနပါတယ္။

    • Facebook ေပၚမွာ 'မိတ္ေဆြဖြဲ႔ျခင္း' (friending) ဆိုတာ သင္နဲ႔ တျခား သုံးစြဲသူကုိ တုိက္ရုိက္ ဆက္သြယ္ေပးၿပီး Facebook ေပၚက သင့္ရဲ႕ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ လႈပ္ရွားမႈေတြကုိ သူတုိ႔ကုိ ၾကည့္ရႈခြင့္ ေပးလုိက္တာ ျဖစ္တယ္။ Facebook ေပၚက သင္ ယုံၾကည္ စိတ္ခ်တဲ့ သူေတြကုိ only to 'friend' အဆင့္မွာ သတ္မွတ္ထားတာ ေကာင္းမြန္တဲ့ အမူအက်င့္ တခု ျဖစ္ပါတယ္။

    • အေကာင့္ကေန sign out လုပ္တဲ့အခါတုိင္း သင့္ရဲ႕ အေကာင့္ကုိ de-activate လုပ္ထားဖုိ႔ စဥ္းစားပါ။ ဆုိလုိတာက အေကာင့္ကုိ ပိတ္ထားျခင္းျဖင့္ ေအာ့ဖ္လုိင္းမွာ သင္ ရွိေနတဲ့အခါ တျခား ဘယ္သူကမွ ၾကည့္ရႈလုိ႔ မရတာကုိ ဆုိလုိတယ္။ အေကာင့္ထဲကုိ ျပန္၀င္တဲ့အခါ အလုိအေလွ်ာက္ ျပန္ reactivate လာမွာ ျဖစ္ၿပီး settings အားလုံးဟာ မေျပာင္းမလဲ အရင္အတုိင္း ဆက္ရွိေနမွာ ျဖစ္တယ္။

    Facebook ေပၚက privacy settings ေတြကုိ နားလည္ဖို႔ စတင္ ေလ့လာမဲ့ ေနရာတခုကေတာ့ http://www.facebook.com/privacy/explanation.php ေပၚရွိ 'Controlling How You Share' စာမ်က္ႏွာကေန ျဖစ္တယ္

    Twitter

    Functions မ်ား - အေနအထား Updates မ်ား

    Twitter ဟာ လက္ကုိင္ဖုန္း တလုံးကေန Updates ေတြကုိ အင္တာနက္ေပၚ အကၡရာ ၁၄၀ လုံး အကန္႔အသတ္နဲ႔ တင္ပို႔ႏုိင္တဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈမ်ိဳးကုိ လုပ္ေဆာင္ေပးတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္လည္း သူ႔ကုိ 'အင္တက္နက္ေပၚ ေပးပုိ႔တဲ့ SMS' လုိ႔ ေျပာၾကတာ ျဖစ္တယ္။ Twitter ကေန သင္ တကယ္ သိကၽြမ္းတဲ့ သူေတြမဟုတ္ပဲ၊ သင္ စိတ္၀င္စားေနတဲ့ သူေတြေနာက္ကုိ လုိက္သြားႏုိင္တယ္။ ဆုိလုိတာက သင့္ရဲ႕ ေနာက္လုိက္ေတြဟာ မိတ္ေဆြအရင္းေတြ ျဖစ္ေနစရာ မလုိဘူး၊ ဒါေၾကာင့္ ျပစ္မႈနဲ႔ ပါတ္သက္လာရင္ ပုိၿပီး အခက္အခဲ ရွိလာေစတာ ျဖစ္တယ္။ ဒါေတြေၾကာင့္ လူေတြဟာ မမွန္တဲ့ အေထာက္အထားေတြကုိ အသုံးျပဳတာတုိ႔၊ (သုိ႔) ေဖ်ာက္ဖ်က္တာတုိ႔ လုပ္တဲ့ေနရာမွာ ပုိမုိ လြယ္ကူသြားေစပါတယ္။

    Twitter အေနနဲ႔ ၀န္ေဆာင္မႈ စည္းမ်ဥ္းေတြထဲမွာ ေဖၚျပထားတာကေတာ့ - “ဒီလုိင္စင္ ခြင့္ျပဳခ်က္အရ သင့္ရဲ႕ တင္ပုိ႔ခ်က္ေတြကုိ တကမၻာလုံး အတုိင္းအတာနဲ႔ တျခားသူေတြဆီ ေပးပုိ႔ဖုိ႔ ခြင့္ျပဳထားတယ္။ ဒါေပမဲ့ သင္နဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ အရာေတြကေတာ့ သင့္ကုိယ္ပုိင္ပဲ ျဖစ္တယ္ - သင္ တင္ပုိ႔လုိက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာဟာ သင့္ကုိယ္ပုိင္ပါပဲ။” (http://twitter.com/terms မွ ကုိးကားခ်က္)

    Twitter ဟာ ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာ တခု ျဖစ္ေပမဲ့၊ လူအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ Twitter ကုိ စားပြဲတင္ applications ေတြျဖစ္တဲ့ Twitter clients ေတြကေန အဆက္အသြယ္ လုပ္ဖုိ႔ စီမံေနၾကတယ္။ အကယ္လုိ႔ Twitter client တခုကုိ အသုံးျပဳတယ္ ဆုိရင္ ကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာကုိ လုံလုံၿခဳံၿခဳံ အဆက္အသြယ္ လုပ္ဖုိ႔ လုိတယ္။

    အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ နယ္ေျမလုံၿခဳံေရး ဌာနက Twitter နဲ႔ တျခား လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ေနၿပီး တျခား အစုိးရေတြကလည္း အလားတူ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ အလားအလာမ်ားပါတယ္။

    Twitter အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာမ်ား

    • “Twitter ေပၚမွာ ေရးသားတဲ့ စာေတြကုိ တကမၻာလုံးကေန တခဏအတြင္းမွာ ျမင္ႏုိင္တယ္။ သင္ Tweet လုပ္လုိက္တဲ့အတုိင္း ျမင္ရမွာ ျဖစ္တယ္။” (http://twitter.com/terms ကေန ကုိးကားထားတယ္။)

    • Twitter ေပၚမွာ တင္ပို႔သမွ်ဟာ လူထုဆီ ေရာက္ရွိသြားတယ္၊ ဆုိလုိတာက သင့္ရဲ႕ ေနာက္လုိက္ေတြကသာ မဟုတ္ပဲ၊ လူတုိင္းက ျမင္ေတြ႔ႏုိင္တယ္။ အကယ္လုိ႔ အထိခုိက္မခံတဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ကုိ တင္ပုိ႔တယ္ ဆုိရင္ သင့္ရဲ႕ တင္ပုိ႔ခ်က္ေတြကုိ အကာအကြယ္ေပးဖို႔ စဥ္းစားပါ။ tweets ေတြကုိ ကာကြယ္တယ္ ဆုိတာ သင့္ရဲ႕ ေနာက္လိုက္ေတြကပဲ ျမင္ႏုိင္မွာကုိ ဆုိလုိတယ္၊ ဒါေပမဲ့ အဲဒီ ေနာက္လုိက္ေတြကလည္း လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ျပန္ tweet ႏုိင္တဲ့အတြက္ လူသိရွင္ၾကား ျဖစ္သြားႏုိင္ပါတယ္။

    • အကယ္လို႔ အရာရွိေတြ (သုိ႔) အစုိးရေတြကုိ ေ၀ဖန္ ပုတ္ခတ္မယ္ ဆုိရင္ ကေလာင္အမည္ (သုိ႔) အေထာက္အထား အတု တခုခုကုိ သုံးစြဲဖုိ႔ စဥ္းစားပါ။

    YouTube

    Functions မ်ား - ဗီြဒီယုိ ေ၀မွ်ျခင္း၊ အင္တာနက္ အေၾကာင္းအရာကုိ ေ၀မွ်ျခင္း

    YouTube ကုိ Google က ပုိင္ဆုိင္ထားတယ္။ YouTube ေပၚက သင့္ရဲ႕ ဗြီဒီယုိကုိ ဘီလီယံနဲ႔ ခ်ီတဲ့ သုံးစြဲသူေတြက ၾကည့္ရႈႏုိင္တယ္။ ဒါေပမဲ့၊ အကယ္လုိ႔ Google က လူေတြက သင့္ရဲ႕ ဗြီဒီယုိကုိ မႏွစ္သက္ဘူး ဆုိရင္၊ ပယ္ဖ်က္လုိ႔ ရတယ္။ ဆုိလုိတာက YouTube ဟာ ဗြီဒီယုိကုိ လုံလုံၿခဳံၿခဳံ သိမ္းထားဖုိ႔ ေကာင္းတဲ့ ေနရာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ Google အေနနဲ႔လည္း YouTube ထဲက အေၾကာင္းအရာေတြေၾကာင့္ ဆင္ဆာ အပိတ္မခံရဖုိ႔ အဲဒီ အေၾကာင္းအရာကုိ ဖယ္ရွားပစ္ဖုိ႔ ဖိအားေပး ေလ့ရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အကယ္လုိ႔ သင့္ရဲ႕ ဗြီဒီယုိကုိ လူေတြ ၾကည့္ရႈေစခ်င္တယ္ ဆုိရ���္၊ YouTube ေပၚမွာ ေကာ္ပီ တခုကုိပဲ တင္ထားပါ - လုံလုံၿခဳံၿခဳံ သိမ္းထားခ်င္တဲ့ တခုတည္းေသာ ေကာ္ပီကုိ YouTube မွာ မတင္ပါနဲ႔။

    Google ဟာ ဗြီဒီယုိေတြ အားလုံးကုိ တင္ပုိ႔ေနၾကတဲ့ သုံးစြဲသူ အမည္နဲ႔ တည္ေနရာကုိ ျပတဲ့ ေဒတာ ႏွစ္ရပ္ စလုံးကုိ မွတ္တမ္း တင္ထားၾကတယ္။ အဲဒါကုိ သုံးၿပီး လူတဦးတေယာက္ကုိ ေျခရာခံႏုိင္တယ္ -

    YouTube ေပၚမွာ တင္လုိက္တဲ့ ဗြီဒီယုိေတြဟာ သင့္ကုိယ္ပုိင္ ျဖစ္တယ္၊ အဲဒါေတြကုိ YouTube ေပၚမွာ တင္လုိက္ျခင္းျဖင့္ Google ကုိ ျဖန္႔ခ်ီခြင့္ လုိင္စင္ အပ္ႏွင္းထားလုိက္တယ္။

    စက္တင္ဘာ ၂၀၁၀ အရ၊ YouTube ကုိ တရုတ္၊ အီရန္၊ လီဘီယား၊ တူနီးရွားနဲ႔ တာ့ခ္မင္နီစတန္ေတြမွာ ပိတ္ဆုိ႔ ခံခဲ့ရတယ္။

    YouTube အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာမ်ား -

    • လူတဦးတေယာက္ရဲ႕ ဗြီဒီယုိကုိ သူရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ မရပဲ မတင္ပုိ႔ပါနဲ႔။ သူက ခြင့္ျပဳလုိက္ရင္ေတာင္၊ မတင္ခင္ ျဖစ္ႏုိင္ေခ် ဂယက္ရုိက္မႈေတြကုိ စဥ္းစားပါ။
    • Google/YouTube ကတဆင့္ ေ၀မွ်လုိက္တဲ့ ဗြီဒီယုိေတြရဲ႕ back-up ေကာ္ပီ တခုကုိ အၿမဲတမ္း သိမ္းထားပါ။
    • ဗြီဒီယုိကုိ သီးျခား လူတဦးတေယာက္ကုိပဲ ေ၀မွ်မယ္ ဆုိရင္ private setting ကုိ အသုံးျပဳပါ။

    Flickr

    Functions မ်ား - ဓါတ္ပုံ/ဗြီဒီယုိ ေ၀မွ်ျခင္း၊ အင္တာနက္ အေၾကာင္းအရာကုိ ေ၀မွ်ျခင္း

    Flickr ကုိ Yahoo က ပုိင္ဆုိင္တယ္။

    Flickr မွာ တင္လုိက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာဟာ သင့္ကုိယ္ပုိင္ပဲ ျဖစ္တယ္၊ အဲဒါကုိ creative commons licenses (သုိ႔) မူပုိင္ခြင့္အေနနဲ႔ မွတ္ယူႏုိင္တယ္။ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ တင္လုိက္ျခင္းျဖင့္ Yahoo ကုိ ဓါတ္ပုံေတြ (သုိ႔) ဗြီဒီယုိေတြကုိ ျဖန္႔ျဖဴးဖုိ႔ ခြင့္ျပဳခ်က္ အပ္ႏွင္းလုိက္တာ ျဖစ္တယ္။

    လုိင္စင္ ခြင့္ျပဳခ်က္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္၊ Flickr ဟာ စည္းရုံးလႈံ႕ေဆာ္ပြဲေတြမွာ အသုံးျပဳမဲ့ ဓါတ္ပုံေတြကုိ ရွာေဖြဖုိ႔နဲ႔ လုပ္ေဖာ္ေဆာင္ဖက္ေတြ၊ မိတ္ဖက္ေတြနဲ႔ networks အဖြဲ႔၀င္ေတြကုိ ဓါတ္ပုံေတြ ေ၀မွ်ေပးရာမွာ အရင္းအျမစ္တခု အေနနဲ႔ ရပ္တည္ေနတယ္။

    Flickr အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာမ်ား

    • Flickr ဟာ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ ကင္မရာ (metadata) နဲ႔ မွတ္တမ္းတင္ထားၿပီး ေဖ်ာက္ထားတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကုိပဲ ေဖၚျပတာ မဟုတ္ပဲ - ေန႔စြဲ၊ အခ်ိန္၊ GPS တည္ေနရာ၊ ကင္မရာ မိုဒယ္ စတာေတြလည္း ပါ၀င္ႏုိင္တယ္။

    • Flickr ေပၚမွာ လူတဦးတေယာက္ရဲ႕ ပုံကုိ ခြင့္ျပဳခ်က္ မရပဲ လုံး၀ မတင္ပါနဲ႔၊ ဓါတ္ပုံ အားလုံးအေပၚ ပုိင္ဆုိင္မႈဟာ အဲဒီ ဓါတ္ပုံေတြအတြက္ သင္ ေရြးခ်ယ္ သတ္မွတ္လုိက္တဲ့ လုိင္စင္ ခြင့္ျပဳခ်က္ အမ်ိဳးအစားနဲ႔ ကုိက္ညီေနဖို႔ လုိတယ္။

    အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ နယ္ေျမလုံၿခဳံေရး ဌာနက Facebook နဲ႔ တျခား လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကြန္ရက္ေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ေနျပီး တျခား အစုိးရေတြကလည္း အလားတူ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ အလားအလာ မ်ားတယ္။

    အဆုံးသတ္ မွတ္စု - တျခား ေရြးခ်ယ္ႏုိင္တဲ့ ကိရိယာမ်ား

    ဒီအခန္းမွာ ေဖၚျပထားတဲ့ ကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာေတြဟာ အလြန္ ေရပမ္းစားၿပီး က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ အသုံးျပဳႏုိင္တဲ့ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကိရိယာေတြ ျဖစ္တယ္။ အစုိးရက ျဖဳိခြင္းလာရင္ အဲဒီ ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြကုိ အရင္ ပစ္မွတ္ထားၿပီး ပိတ္ဆုိ႔လာၾကမွာ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီ ကိရိယာေတြ အားလုံးကုိ ပုဂၢဳလိက ကုမၸဏီေတြက ပုိင္ဆုိင္ထားတဲ့အတြက္၊ လုိအပ္လာရင္ အစုိးရေတြက ဖိအားေပးလာၿပီး ဆင္ဆာ ျဖတ္ေတာက္ႏုိင္တယ္။ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ လုံၿခဳံေရးနဲ႔ တက္ၾကြလႈပ္ရွားမႈအတြက္ ရည္ရြယ္ၿပီး တည္ေဆာက္ထားတဲ့ ေအာက္ပါ ကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာေတြ - Diaspora (http://joindiaspora.com) နဲ႔ Crabgrass (http://we.riseup.net) ကုိ ေလ့လာဖုိ႔ သင့္ေတာ္ပါတယ္။